Urtarrilaren 23an, ostirala, 10:00etan, Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Carlos Santamaría Zentroaren areto nagusian, Donostian, ‘Zuzenbide Publikoa Klima Aldaketaren aurrean: osasuna, oinarrizko eskubideak eta berreraikitze juridikorako bideak’ Nazioarteko Kongresua egingo da, aipatu unibertsitate-zentroko Jasangarritasun Gelak antolatua eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Jasangarritasun Departamentuarekin sinatutako hitzarmenaren esparruan. Kongresua, halaber, hitzarmen horretan aurreikusitako jardueren artean kokatzen da, eta EUCCLIDES (PID2024-159662OB-I00) eta JUSTCLIM (PID2023-147154NB-I00) ikerketa-proiektuen esparruan garatzen da.
Gaur goizean aurkeztu dute kongresua Jose Ignacio Asensio Gipuzkoako Jasangarritasuneko foru diputatuak, Alberto Emparanza EHUko Zuzenbide Fakultateko dekanoak, Maite Uriarte eta Sara Arruti Jasangarritasun Gelako zuzendariak, eta Gloria Vazquez Gipuzkoako Ingurumen Administrazioko foru zuzendariak.
Jose Ignacio Asensio Jasangarritasuneko foru diputatuak nabarmendu duenez, “Kongresu honek erakusten du klima aldaketa ez dela etorkizuneko erronka bat, egungo erronka bat baizik, kudeaketa publikotik eta Zuzenbidetik erantzun argiak eskatzen dituena. Ezagutza zientifikoa, hausnarketa juridikoa eta ekintza instituzionala konbinatuz bakarrik berma dezakegu herritarren osasuna, oinarrizko eskubideak babestu eta trantsizio ekologiko justu eta inklusibo baterantz aurrera egin. Horrelako espazioak funtsezkoak dira unibertsitatearen eta administrazioaren arteko lankidetza indartzeko, eta gure arauek eta politikek egungo eta hurrengo belaunaldietako erronka klimatikoei erantzuten dietela ziurtatzeko”.
Maite Uriarte Jasangarritasun Gelako zuzendariak, bestalde, nabarmendu du ekitaldia “klima-aldaketak planteatzen dituen erronka juridikoei buruzko hausnarketa akademiko kolektibo eta jarraitu baten emaitza da. Dagoeneko finkatuta dauden ikerketa-ildoak bateratzeko gunea eskaintzen du topaketak. Ikerketa horiek Zuzenbide Publikoko hainbat adarretatik garatu dira eta estatu mailako ikerketa-proiektuekin eta nazioarteko testuinguru akademikoarekin lotura zuzena dute”.
Azpimarratu du, gainera, kongresua jarraitzeko asmo argiarekin sortu dela. “Zuzenbidearen beste arlo batzuk pixkanaka txertatuko dituen topaketa programa zabalago baten lehen urratsa da. Bereziki, ikasleei zuzenduta dago, izan ere, gradu eta graduondoko ikasketetan ez dira arazo juridiko konplexu hauek behar den sakontasunez lantzen. Aldi berean, foro hau gizarte osoari zuzenduta dago, eta bereziki administrazio publikoei eta eragile juridikoei, ingurumen-jasangarritasunaren erronka garaikideen aurrean Zuzenbideak bete behar duen eginkizunari buruzko ezagutza transferitzeko eta elkarrizketa sakon eta zorrotza sustatzeko”.
100 parte-hartzaile baino gehiago
Topaketak 100 parte-hartzaile baino gehiago izango ditu. Bertan Klima-aldaketak osasun publikoari, oinarrizko eskubideei eta zuzenbide publikoaren erakunde-arkitekturari dakarzkien erronkak aztertu nahi dira, diziplinarteko ikuspegitik. Horretarako, programak hiru saio handi antolatzen ditu, Zuzenbide Penalaren, Zuzenbide Konstituzionalaren eta Zuzenbide Administratiboaren ekarpenak barne hartzen dituztenak. Horrekin batera, epidemiologiako aditu batek hasiera batean egindako esku-hartze zientifiko-sanitarioa egiten du
Inaugurazio-hitzaldia Antonio Vercher Noguerak emango du, Ingurumen eta Hirigintzako fiskal koordinatzaile ohia eta Europako Kontseiluko Fiskalen Kontseilu Aholku-emailearen presidentea, gaur egungo Ingurumen Zuzenbidearen garapenean eragin handiena duen figuretako bat. Bere esku-hartzeak Fiskaltzak klima-erronken aurrean duen zeregina jorratuko du.
Ondoren, Ikerbasque Manuel Franco Tejero (BC3 – Basque Centre for Climate Change) epidemiologo eta ikertzaileak klima-aldaketak osasunean dituen inpaktuei buruzko ebidentzia zientifiko berrienak eguneratuko ditu, ondorengo eztabaida juridikorako funtsezko esparru enpirikoa eskainiz.
Gainerako egunak gaikako hiru mahaitan antolatuko dira:
- Lehenengo saioa oinarriei buruzkoa izango da: osasuna, eskubideak eta erantzun penalak. Zigor-zuzenbideko espezialistek nazioarteko klima-betebeharrak eta ekozidioaren tipifikazio-proposamena aztertuko dituzte.
- Bigarren saioa Zuzenbide Publikoa berreraikitzeko bideei buruzkoa izango da, eta Administrazio Zuzenbidean paradigma ekologiko baten sorrera, klimaren duintasunak planteatzen dituen erronkak eta belaunaldien arteko justiziari lotutako eztabaida konstituzionalak aztertuko dituzten akademiko eta akademiko ezagunen ekarpenak bilduko ditu.
- Ingurumenaren gobernantzara eta subiranotasunera bideratutako hirugarren saio bat, ingurumen-justizia globalari, klima-aldaketari aurre egiteko lurralde-eskumenei eta hirien plangintza ekologikoari buruzko hitzaldiekin.
Biltzarrari amaiera emateko, Garapen Jasangarriko Helburuei lotutako obra kolektibo bat aurkeztuko da, eta Jasangarritasun Gelako bi lan saritu erakutsiko dira, ekoizleak ehungintzaren arloan duen erantzukizun zabalari eta erabilera turistikoko etxebizitzen azterketa juridikoari eskainiak, iraunkortasunaren ikuspegitik.
Topaketaren azken helburua da goi-mailako hausnarketa akademikorako gune bat eskaintzea, egungo ezagutza zientifikoa proposamen juridiko operatiboekin konektatu ahal izateko. Proposamen horiek klimaren aldetik gero eta zorrotzagoa den egoera batean botere publikoen jarduna bideratzeko gai dira.
