Nafarroako Gobernuko bigarren lehendakariorde eta Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilari Ana Ollo buru izan da ‘Boomerang Operazioaren’ erakusketa birtuala aurkezteko ekitaldian, izen horrekin ezagutu baitzen joan den XX. mendeko 50eko eta 60ko hamarkadetan Nafarroatik Australiara joan zen emigrazioa. Erakusketa Memoriaren Nafarroako Institutuaren Oroibidea artxibo digitaletik eskura daiteke, ondoko webgune honetan: https://oroibidea.es/boomerang/?lang=eu. Baluarteko Gola aretoan egindako ekitaldian 50 pertsona baino gehiago izan dira, eta migrazio-prozesu horretan parte hartu zuten hainbat belaunalditako nafarrak biltzen dituen Asociación Navarra Boomerang Australia Elkartea kide ugari izan dira.
Ekitaldia migrazio haren funtsezko ezaugarriak laburbiltzen dituen ikus-entzunezko labur baten proiekzioarekin hasi da, proiektuaren esparruan egindako elkarrizketen zatietatik eta familiek ekarritako material grafiko eta dokumentaletatik abiatuta. Amaiur Elizari komunikatzaileak gidatu du ekitaldia. Ondoren, Ollo lehendakariordeak, bertaratutako pertsonak eta Boomerang elkarte nafarreko kideak agurtu ondoren, Nafarroako migrazioen memoriari buruzko hausnarketa egin du. «Gaur hemen zaudetenok gure migrazioen oroitzapena ahalbidetzen eta errazten duzue. Memoria horrek enpatia eta pentsamendu kritikoko ariketa gisa balio behar digu, egungo migrazioei buruzko eztabaidan kokatzeko», adierazi du Ollok. Ildo horretan, lehendakariordeak azpimarratu du emigratu zuten pertsona batzuek «beren herrietan bizimodu egokirako ateak itxita ikusteagatik» emigratu zutela, 1936ko kolpe militarraren ostean errepresaliatutako familietakoak zirelako. Erregimen frankistaren beraren errepresio modu bat jasan zuten, sibilinoagoa, baina benetakoa».
Nafarroako Gobernuko Memoriaren Nafarroako Institutuak koordinatutako proiektu honek migrazio-prozesu hori nolakoa izan zen azaltzen duten materialak bildu ditu, eta orain edonork bere etxetik kontsultatu ahal izango ditu lehen sakabanatuta zeuden dokumentuak eta testigantzak. Ekimen honek herrialde australarekin loturaren bat duten familia askoren memoria antolatzea eta txukuntzea du helburu, Nafarroako herri askoren bizitza duela hamarkada batzuk markatu zuen patua hain zuzen ere.
28 familiaren dokumentu-funtsak
Halaber, emigrazio honetan parte hartu duten 28 familiaren funts dokumental digitalizatuak biltzen dituen erakusketa birtuala aurkeztu da, hainbat argazkiz, dokumentuz, pasaportez, bidaia-txartelez eta abarrez osatua. Era berean, banakako 11 elkarrizketa egin zaizkie emigrazioan parte hartu dutenei, bat senar-emazte bikote bati, eta lau elkarrizketa kolektibo emigrazio horren seme-alabei. Erakusketan, besteak beste, honako gai hauek aletzen dira: bidaiaren antolaketa, iritsitakoan aurkitu zituzten zailtasunak, Australiako eguneroko bizitza, ezagutzen zituzten munduarekiko desberdintasunak, eta hara itzultzeko edo mugarik gabe egoteko aukerari buruz planteatu zitzaien aukera.
Ekitaldiak Boomerang elkarte nafarreko hainbat kideren arteko elkarrizketarekin jarraitu du, horien artean Peter Moreno, elkarteko presidentea, Juana Mª Moreno eta Stephanie Crespo aurreko presidentea. Bertan, beren esperientzia pertsonalari buruz hausnartu dute, baina baita prozesu kolektibo horren esanahiari buruz ere. Horrela, herrialde ezezagun batean aurre egin behar izan zieten zailtasunak azaleratu dira, frankismoarena baino askoz irekiagoa zen beste kultura, hizkuntza eta gizarte batekin. Era berean, bat etorri dira beren esperientzia migratzaileak gure garaiko errealitatearekiko sentikorrago egin dituela esatean.
Azkenik, Plaza de la Cruz BHIko Ikerketa Batxilergoko ikasle ohiak, Oihana Ibañezek, bere ikaskide Ana Santosekin istorio eta eduki pertsonal horiei buruz egin zuten lana aurkeztu du labur-labur, material horrek ‘Memoria duten Eskolak’ hezkuntza-programaren esparruan lantzeko eta garatzeko duen ahalmen didaktiko handia agerian utziz. Ekitaldian ere Euskal Australian Elkartearen hainbat ordezkari izan dira.
