- Eusko Jaurlaritzak langabezia-babesaren transferentziak (maila kontributiboa eta asistentziala), kotizazio gabeko familia-prestazioak eta jaiotzagatiko eta kotizazio gabeko adingabeen zaintzagatiko subsidioa, eta Eskola Asegurua eskumenak bere gain hartzen ditu
- Bost eskumenak Itsas Salbamenduaren eskualdaketarekin eta Laneko Segurtasun eta Osasuneko eginkizunak eta zerbitzuak zabaltzearekin Barakaldoko Makineria Egiaztatzeko Zentro Nazionala barne osatzen dira
Eusko Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren arteko Transferentzien Batzorde Mistoak ziurtatu du gaur Euskadiri bost eskumen berri eskualdatzea: langabezia-babesa (kontribuzio- eta asistentzia-maila), kotizazio gabeko familia-prestazioak eta kotizazio gabeko adingabeen jaiotza eta zaintzagatiko subsidioa, eskola-asegurua, itsas salbamendua eta laneko segurtasun eta osasunaren arloko hedapena, Barakaldoko Makineria Egiaztatzeko Zentro Nazionala eskualdatuta.
Maria Ubarretxena sailburuak azpimarratu duenez, «urrats garrantzitsua eman dugu autogobernu zabalagoa lortzeko bidean. Hemendik aurrera, euskal erakundeetan tresna eta baliabide gehiago izango ditugu lan-eremuko politika publikoen garapen integralerako». Eskualdatze hauen finantzaketari dagokionez, Ubarretxenak Ekonomia Itunaren balioa nabarmendu du gure autogobernuaren funtsezko tresna gisa; izan ere, «salbuespenezko konpentsazio ekonomikorik ezean, Estatuari ordaintzen diogun kupoaren gutxitzeen bidez finantzatuko dira eskumenak. Horrek esan nahi du gure baliabideak hobeto kudeatu ahal izango ditugula».
Maria Ubarretxena Gobernantza, Administrazio Digital eta Autogobernu sailburuarekin batera, bigarren lehendakariorde eta Ekonomia, Lan eta Enplegu sailburu Mikel Torres, Ogasun eta Finantzak sailburu Noel d ‘Anjou eta Segurtasun sailburu Bingen Zupiria izan dira Transferentzien Batzorde Mistoan. Espainiako Gobernuaren aldetik, Lurralde Politikako eta Memoria Demokratikoko ministro Ángel Víctor Torres izan da bileraren buru.
Gizarte Segurantzaren lehen blokea
Kotizazio gabeko familia-prestazioen, langabezia-babesaren eta eskola-aseguruaren arloko eskualdaketak burututa, Euskadik Gizarte Segurantzari lotutako transferentzien lehen blokea ixten du, Gernikako Estatutuan Gizarte Segurantzaren arloan aitortutako eskumenen garapen osoan modu erabakigarrian aurrera eginez.
Langabezia-babesaren eskualdatzea 2027ko urtarrilaren 1ean gauzatuko da. Honi esker, Euskadik Lanbide bidez kudeatu ahal izango ditu bai langabeziagatiko babes ekonomikoa bai enplegu-politika aktiboak, leihatila bakarra sortuz, izapideak sinplifikatzeko, bikoiztasunak ezabatzeko eta langabeentzako arreta hobetzeko.
468 plaza publiko barne, SEPEren 30 bulegoak LANBIDEren bulego bihurtuko dira, eta probintzia-bulegoak transferituko dira. Eskualdatze horrek 51.000 pertsona ingururi eragingo die, eta urtean 822 milioi euro inguruko baliabide-bolumena izango du.
Gizarte Segurantzaren familia-prestazio ez-kontributiboei dagokienez, hauen kudeaketa 2027ko urtarrilaren 1etik aurrera izango da eraginkorra, eta aukera emango dio Euskadiri laguntza hauen izapidetzea, aitorpena, kontrola eta ordainketa osorik bere gain hartzeko, hurbiltasuna, administrazio-arintasuna eta herritarrentzako arreta hobetuz, gainerako euskal gizarte-politikekin koordinatuta.
Euskadik modu eraginkorragoan artatu ahal izango ditu 20.000 onuradun inguru, batez ere desgaitasunarekin, jaiotzarekin edo adopzioarekin lotutako prestazioetan. Kasu honetan, lau plaza publiko transferituko dira, eta urtean 100 milioi euro inguru kudeatuko dira, kupoa murriztuz.
Gizarte Segurantzarekin lotutako lehen blokea ixteko, Euskadik bere gain hartuko du Eskola Aseguruaren prestazio ekonomikoen kudeaketa integrala. Euskadik 2020an hartu zituen bere gain eskola-aseguruaren osasun-prestazioak, eta, beraz, akordioak eskola-aseguru osoaren eskualdatzea osatzen du.
Euskadik bere gain hartzen du eskola-aseguruaren prestazio ekonomikoen kudeaketa integrala. Kudeaketa honen barruan sartzen dira prestazioen informazioa, izapidetzea, ebazpena eta ordainketa, eskubidearen mantentzearen kontrola, bidegabeko kobrantzen itzulketa, zehatzeko ahala baliatzea eta finantza-erakundeekiko harremana. Era berean, Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Nagusiak eskola-aseguru osoaren diru-bilketari eta kudeaketa ekonomikoari buruz egindako eginkizunak barne hartzen ditu.
Eskualdatzeak 2027ko urtarrilaren 1etik aurrera izango ditu ondorioak, hitzarmena aldi berean Estatuko Aldizkari Ofizialean eta Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu ondoren.
Euskadin, babestu daitekeen kolektiboa 120.000 ikasle ingurukoa da ikasturte bakoitzeko, derrigorrezkoaren ondoko bigarren hezkuntzatik unibertsitateko ikasketetaraino. Ikasle bakoitzeko urteko kuota 2,24 eurokoa da, eta kudeatu beharreko bolumena 270.000 eurokoa da. Aurrekontutik harago, eskualdatzeak autogobernua indartzen du, Euskadik kuotak zuzenean biltzea eta prestazio ekonomikoak kudeatu eta ordaintzea ahalbidetzen baitu, herrialdeko hezkuntza- eta gizarte-politikekiko kudeaketa hurbilagoa eta koherenteagoa erraztuz, aitortutako eskubideak eta zenbatekoak aldatu gabe.
Itsas Salbamendua eta Laneko Segurtasuna eta Osasuna
Era berean, itsas salbamenduari eta laneko segurtasun eta osasunari buruzko transferentziak osatu dira (Barakaldoko Makineria Egiaztatzeko Zentro Nazionala).
Itsas Salbamenduaren eskualdaketaren kasuan, zeina 2026ko urriaren 1etik aurrera izango baita eraginkorra eta pixkanaka hedatuko baita, Euskadik bere gain hartuko ditu zerbitzu hauen zuzendaritza, koordinazioa eta plangintza bere kostaldean, Segurtasun Publikoaren Euskal Sisteman erabat integratuz eta nabarmen hobetuz itsasoko larrialdiei erantzuteko gaitasuna. Langileen eta ondasunen transferentziarik gabe, Euskadik finantzaketa espezifikoa izango du – 6,3 milioi eurotik gorako hasierako konpentsazioa eta kupoaren urteko murrizketa barne – eta Gurutze Gorriarekin zazpi ontzi erabiltzeko egindako hitzarmenean subrogatuko da, behar adina bitarteko operatibo bermatuz.
Azkenik, Laneko segurtasunaren eta osasunaren arloko eskualdaketa zabaltzeak, Barakaldoko Makineria Egiaztatzeko Zentro Nazionalaren instalazioak Euskadira eskualdatuta, nabarmen indartzen ditu Euskadiren autogobernua eta gaitasun teknikoa eremu estrategiko honetan.
12.000 m² azpiegitura espezializatu baino gehiago kudeatuz (3,16 milioi euro inguruko balioarekin), Osalanek Euskadiko ekoizpen- eta lan-beharretara hobeto egokitutako politika propioak garatu ahal izango ditu, laborategi aurreratuak eta kualifikazio handiko langileak erabiliz.
Estatuaren jarduera lankidetza-esparrua mantentzen bada ere, funtzioak argitzeak, baterako plangintzak eta baliabideen erabilera partekatuak aukera emango dute bikoiztasunak saihesteko, eraginkortasuna hobetzeko eta ikerketaren berrikuntza eta kalitatea indartzeko. Horrek guztiak lagunduko du lan-osasuna gehiago babesten, lan-baldintzak hobetzen eta Euskadin eragin ekonomiko positiboa izaten.
