- Alberto Alonsok berretsi egin du espetxe honetako biktimen ondorengoak Gogora Institutuarekin harremanetan jartzeko deia, DNA laginak jaso eta gainerako biktimak identifikatu ahal izateko; une honetan, 62 dira identifikatu gabeak
- Hildakoen zerrenda hemen kontsultatu: https://labur.eus/orduna
- Ernesto Morales Casado Urduñako Espetxe Zentralean hil zen 1941eko apirilaren 24an, 33 urterekin, Espainiako kartzela frankistetan zehar lau lekualdaketa bizi iraun eta gero
- Identifikazio berri hori Eusko Jaurlaritzaren Gerra Zibilean eta diktaduran desagertutako pertsonak bilatzeko programaren emaitza da, familia horien sufrimendua orbaintzen laguntzeko ekimena, eta, aldi berean, gizarte osoa duintzen duen prozesua da, biktima horiei egungo gizartearen memoria kolektiboan merezi duten lekua ematen baitie
Ernesto Morales Casadoren familiak haren gorpuzkiak jaso ditu gaur arratsaldean Ampostako hilerrian (Tarragona), Alberto Alonso Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuko zuzendariaren eskutik.
Ekitaldian izan da Adam Tomás i Roiget, Ampostako alkatea, eta udalbatzako kideak egon dira. Ampostako Udalaren zeregina oso garrantzitsua izan da Ernestoren ondorengoak aurkitzeko eta DNA laginak erkatuz identifikazio genetikoa egin ahal izateko.
Gorpuzkiak familiari eman ondoren, Alberto Alonsok hitza hartu du, labur-labur, eta azaldu du erakundeen presentzia, horrelako une batean, familiari laguntzea dela «gaur, hemen eta orain zuen unea da», eta «Eusko Jaurlaritzak biktimekin duen konpromisoaren isla da», memoriari buruzko politika publikoen ardatz baitira. Ernesto Morales Casadoren gorpuzkiak bere sorterrira itzuli dira, bere familiarekin, 85 urte geroago, eta holako gertakari batek «memoria demokratikoaren legeen garrantzia eta erakundeek lege horiek sinisteak duen garrantzia erakusten du» amaitu du Gogora Institutuko zuzendariak.
Biktima-eredu errepikakorra
Egungo dokumentazioak eredu errepikakorra erakusten du biktima horien artean: atxiloketa gerra amaitu ondoren gertatzen da kasu gehienetan, jatorrizko lekuetatik urrun eramaten dituzte atxilo eta kartzela frankisten baldintza ankerren biktima hildakoak dira, kasu honetan Urduñako Espetxe Zentralekoak.
Orain arteko identifikazioek zera adierazten dute gainera: identifikatu gabe dauden gainerako gorpuzkiak 1941eko martxotik ekainera bitartean hil ziren gizonezko presoei dagozkiela, espetxea betirako itxi aurreko hilabetetakoak.
Ernesto Morales Casado Ampostan (Tarragona) jaio eta bizi zen, ezkonduta zegoen eta senar-emazteek bi seme-alaba izan zituzten. 1938ko irailean Ernesto Aragoin atxilotu zuten eta 1939ko apirilean Tarragonako Espetxe Probintzialean espetxeratu zuten, 12 urte eta egun bateko zigorra ezarri zioten matxinadari laguntza ematea egotzita. Urduñan hil aurreko bi urteetan, 1941eko apirilaren 23an, lau aldiz lekualdatu zuten, lehen aipatutako Zaragoza eta Tarragonako kartzeletatik eta Ciudad Rodrigotik (Salamanca), Castueratik (Badajoz) eta, azkenik, Urduñatik (Bizkaia).
Urduñako Espetxe Zentraleko 31 biktima identifikatuta
Urduñako hilerrian berreskuratutako 93 pertsonaren gorpuzkietatik 31 identifikatu eta itzuli zaizkie familiei. Lortu diren identifikazioen arabera, identifikatzeko dauden gorpuzkiak 1941eko martxotik ekainera arte hildako gizonezko presoenak direla ondorioztatzen da, orduan itxi baitzen behin betiko zigor arloko zigorra.
Urduñako kasuan, jakina da gutxienez 225 pertsona hil zirela espetxe horretan, guztiak gizonezkoak eta beste autonomia-erkidego batzuetatik eramandakoak. Erdiak baino gehiago, 127 extremadurarrak ziren, eta beste 41 gaztelaniazkoak (34 Ciudad Realekoak, 4 Toledokoak eta 3 Albacetekoak), 22 Malagako espetxetik eramanak, 7 Tarragonakoak eta gainerako 28ak Estatuko beste probintzia batzuetakoak.
Hildakoei eta aldez aurreko identifikazioei buruzko informazio gehiago: https://labur.eus/orduna
‘Gerra Zibilean Desagertutako Pertsonak Bilatzeko Programa’
Ekimen honek desagertutako pertsonen senideen sufrimendua orbaintzen laguntzen du, horiek identifikatuz eta familiei itzuliz, eta prozesu horrek gizarte osoa duintzen du, biktima horiei egungo gizartearen memoria kolektiboan merezi duten lekua ematen baitie.
Gogora Institutuak finantziatu, kudeatu eta koordinatzen du ‘Gerra Zibilean Desagertutako Pertsonak Bilatzeko Programa’, gerran eta diktadura frankistaren lehen urteetan hildako pertsonak bilatu, berreskuratu eta identifikatzeko. Identifikaziora iritsi arteko prozesuaren etapa ezberdinetan parte hartzen dute Euskal Prospekzio Taldeak, Gerra Zibileko biktimen balizko ehorzketak aurkitzeaz arduratzen denak; Aranzadi Zientzia Elkarteak, gorpuzkiak lurpetik atera eta auzitegi-azterketa egiten duenak; eta EHUko Biomics laborategiak, DNA laginak aztertzeaz eta erkatzeaz arduratzen denak.
