Enfokamer-Euskadiko Merkataritzaren Behatokiak Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumo Sailarekin lankidetzan egindako Euskal Merkataritzaren Egiturari buruzko 2025eko Txostenak islatzen duenez, Euskadik 32.794 merkataritza-establezimendu ditu, eta horien % 66 inguru txikizkako merkataritzakoak dira. Beraz, sendotu egin da establezimendu horiek euskal merkataritza-sarearen osagai nagusi gisa betetzen duten zeregina.
Azterlanak agerian utzi ditu euskal merkataritzaren indarra eta aniztasuna, hiru lurralde historikoen arteko egitura orekatua eta hurbileko merkataritzaren nagusitasun nabarmena. Elikadura da, oraindik ere, txikizkako merkataritzaren jarduera nagusia, 6.861 establezimendurekin. Haren atzetik, pertsonaren ekipamendua (3.671) eta etxeko ekipamendua (2.726) kokatu dira. Handizkako merkataritzak, berriz, jardueren espezializazio eta aniztasun handia agertu du berriz.
Horrez gain, txostenak islatu duenez, euskal merkataritzak enpresa txikien eta mikroETEen sarean oinarritzen jarraitzen du neurri handian. Enpresa horiek hurbileko merkataritzaren oinarria dira eta funtsezko zeregina betetzen dute herrien eta hirien jarduera ekonomikoan eta gizarte-kohesioan. Aldi berean, kontsumo-ohituren eraldaketari, digitalizazioari, ustiapen-kostuen igoerari eta gero eta zahartuago dagoen sektorearen belaunaldiarteko erreleboa bermatzeko beharrari lotutako erronka handiei egin behar die aurre enpresa-egitura horrek.
Era berean, azterlanak egiaztatu du sektoreak kontsumo-ohitura berrietara, digitalizaziora eta eraldaketa ekonomikora egokitzeko prozesuan murgilduta jarraitzen duela, eta bilakaera horrek merkataritza-eredu lehiakorragoa, berritzaileagoa eta herritarren eskaera berriei erantzutera bideratua sortzen ari dela.
Enpresa-sarearen bilakaerari dagokionez, txostenak dio Euskadik Gizarte Segurantzan inskribatutako 14.222 merkataritza-enpresarekin itxi zuela 2025. urtea, hau da, aurreko urtean baino % 1 gutxiagorekin. Jaitsiera txikizkako merkataritzan gertatu da nagusiki (% 1,3ko jaitsiera izan du). Ibilgailuen salmenta eta konponketaren sektoreak, berriz, portaera egonkorra agertu du, eta % 0,19ko igoera txikia izan du.
Dokumentua Eustaten datu ofizialetan eta beste estatistika-iturri batzuetan oinarrituta landu da, Euskadiko merkataritza-egituraren erradiografia zehatza eskaintzen du, eta establezimenduen banaketa, merkataritza-dentsitatea, enplegua eta merkataritza-azpisektoreen bilakaera aztertzen ditu, politika publikoen diseinua eta sektoreak hartu beharreko erabakiak errazteko helburuarekin.
