• Eusko Jaurlaritzak eta Guardiako Udalak «Biasteri Zurekin – Laguardia Contigo» proiektuaren jarraipena bultzatu dute. Proiektu komunitario horrek gizarte zaurgarritasun egoeran dauden pertsonei laguntzen die, sare lokalak indartzen ditu eta belaunaldien arteko harremanak sustatzen ditu
• Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuaren arabera, «landa-ingurunea ez da bere zailtasunetatik soilik kontuan hartu behar, komunitatea sortzeko, berritzeko eta zaintzeko duen gaitasun itzeletik baizik»
Nerea Melgosa Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak eta Raúl García Ezquerro Guardiako alkateak «Biasteri Zurekin – Laguardia Contigo» proiektuaren fase berria aurkeztu dute gaur. Nahi ez diren bakardadeak prebenitzeko, gizarte zaurgarritasun egoeran dauden pertsonei laguntzeko eta landa-eremuko sare komunitarioak indartzeko helburua duen ekimena da.
Jarduera Transis Lab 1en barruan Biasterin garatutako esperientzia pilotutik abiatzen da. Transis Lab landa-eremuetako bizitza-luzeraren gizarte-berrikuntzako europar proiektua da. Transis Labek sei esperientzia pilotu sustatu zituen Euskadin, Nafarroan, Akitania Berrian eta Okzitanian, gizarte eta osasun-baliabideak konektatzeko eta hauskortasun-egoeran dauden adinekoen bizi-kalitatea hobetzeko.
«Biasteri Zurekin – Laguardia Contigo» proiektuak Udala, gizarte eta osasun-zerbitzuak, elkarteak eta udalerriko eta Arabako Errioxako beste eragile komunitario batzuk biltzea ahalbidetu zuen. Lehenengo fasean, 50 balorazio inguru egin ziren adinekoen egoera ezagutzeko, eta espazio parte-hartzaileak sustatu ziren, beren kezkak eta beharrak partekatzeko. Elkarlan horretatik abiatuta, ariketa fisikoarekin, memoriarekin, ongizate emozionalarekin, digitalizazioarekin, osasunarekin eta parte-hartze komunitarioarekin lotutako jarduerak abiarazi ziren.
Proiektu berriak esperientzia pilotu hori sendotzea eta eredu komunitario egonkor, ebaluagarri eta transferigarri baterantz aurrera egitea dakar. Horretarako, Aniztasun, Bizikidetza eta Belaunaldien arteko Elkartasun Zuzendaritzak, SSI Taldeko Home Care Lab kooperatibaren bitartez, bideratzaile komunitario bat kontratatu du, udalerriko prozesua bultzatu eta koordinatzeaz arduratuko dena. Laguntza teknikoak barne hartzen ditu proiektuaren koordinazioa eta kudeaketa, tokiko baliabideekiko lankidetza, esku-hartze komunitarioa, topagune baten dinamizazioa eta emaitzen sistematizazioa eta transferentzia.
«Biasteri erreferente izatea nahi dugu, baina ez salbuespen bat», adierazi du Nerea Melgosak. «Hemen ikasitakoa ezagutza erabilgarri bihurtu nahi dugu Arabako Errioxarentzat eta Euskadiko beste udalerri batzuentzat. Herri batean bizitzeak ez du esan nahi harremanak izateko, parte hartzeko, babesa jasotzeko edo bizitza osoko proiektu bat garatzeko aukera gutxiago dituenik «. Sailburuak defendatu du landa-ingurunearen berezko indarguneei balioa eman behar zaiela, hala nola hurbiltasunari, elkar ezagutzeari, auzokideen parte-hartzeari eta elkarte eta baliabide publikoen konpromisoari.
«Landa-ingurunea ez da bere zailtasunengatik soilik aztertu behar, komunitatea sortzeko, berritzeko eta zaintzeko duen gaitasun itzeletik baizik. Erantzunak ezin dira beti hiri-ikuspegitik diseinatu, gero gure herrietara eramateko. Lurraldetik eraiki behar dira, bertan bizi diren pertsonekin eta existitzen den etekin komunitario guztia aprobetxatuz «, adierazi du.
Banakako laguntza eta aktibazio komunitarioa
Ekaina eta abendua bitartean, prozesu komunitario bat garatuko da, belaunaldien arteko ikuspegiarekin, bizi-zikloa oinarri hartuta eta intersekzionalitateari men eginda. Epe horretan, gizarte-sarea indartu edo zabaldu nahi duten pertsonak identifikatzen eta laguntzen jarraituko da, jarraipen pertsonalizatua eginez eta komunitate-bizitzan parte har dezaten lagunduz. Banakako jarduketek honako hauek konbinatuko dituzte: bisitak, telefono bidezko jarraipena, komunitate-espazioetan parte hartzea eta dauden gizarte- eta osasun-baliabideekiko lotura. Era berean, auzokideen erreferenteak eta sare informalak identifikatuko dira, isolamendu-egoerak bizi ditzaketen pertsonen parte-hartzea lagundu eta bultzatzeko gai direnak. Aldi berean, talde-jarduerak egingo dira, hala nola ariketa fisiko egokitua, memoria-tailerrak eta telefono mugikorraren erabilera, hitzaldi osasungarriak, kultura-proposamenak, musika-jarduerak, ibilaldi osasungarriak, zinema komunitarioa, kulturen arteko topaketak eta ongizate emozionaleko ekintzak.
Esku-hartzea ez da adinekoetara mugatuko. EUSTATen 2025eko datuen arabera, Biasteri-Larguardian 1.544 biztanle daude. Horietatik 244 pertsona 0 eta 19 urte bitartekoak dira, 933 pertsona 20 eta 64 urte bitartekoak eta 367 biztanle 65 urte edo zaharragoak. Esku-hartzeak bizi-zikloaren, belaunaldien arteko zikloaren eta intersekzionalaren ikuspegia txertatuko du, nahi ez den bakardadea bizitzako hainbat unetan ager daitekeela eta adina, generoa, osasuna, jatorria, egoera ekonomikoa edo bizi den lurraldea bezalako faktoreek baldintzatu dezaketela ulertuta.
Topatzeko eta parte hartzeko gune bat
Berrikuntza nagusietako bat belaunaldien arteko topagune irisgarri, seguru eta abegikor baten diseinua eta dinamizazioa izango da. Gune horren definizioan erabiltzaileek parte hartuko dute. Ez da soilik leku fisiko gisa planteatzen, baizik eta harremanetarako, partaidetzarako eta erantzunkidetasunerako espazio gisa, aukera emango duena ezagutzak partekatzeko, konfiantza sortzeko eta adin, jatorri eta bizi-baldintza desberdinetako pertsonen artean loturak sortzeko.
Biasteri-Laguardiako alkate Raúl García Ezquerrok azpimarratu duenez, «proiektu hau udalerrian bertan sortu eta hazi da, elkarteen, zerbitzu profesionalen, erakundeen eta bizilagunen lankidetzari esker». García Ezquerro Biasteri-Laguardiako egungo alkatea eta Herritarren Partaidetza, Berdintasuna, Kultura eta Gazteriako udal-arduraduna da. «Gure herrietan badakigu hurbiltasuna sendotasuna dela, baina komunitatetik at gera daitezkeen pertsonei ere adi egon behar dugu. Erantzunak kolektiboa izan behar du: detektatzea, entzutea, laguntzea eta pertsona bakoitza Guardiako partaide aktibo sentitzea erraztea «, gaineratu du.
Arabako Errioxan Euskadi osorako sortutako eredua
Proiektuak esku-hartzearen prozesuak, emaitzak eta inpaktuak neurtuko ditu, adierazle kualitatibo eta kuantitatiboen bidez. Helburua da identifikatzea zerk funtzionatzen duen, zer baldintzatan, zer zailtasun ager daitezkeen eta zer elementu behar diren antzeko ezaugarriak dituzten udalerrietan eredua erreproduzitzeko. Emaitza orientabide praktikoak eta transferentzia-proposamenak dituen dokumentu tekniko batean jasoko da. Gainera, Arabako Errioxako udalerrietako arduradun politiko eta teknikoei zuzendutako jardunaldi bat egingo da, talde eragileko kideek eta esperientziari lotutako pertsonek parte hartuko dutelarik.
«Biasteri-Laguardiak berrikuntza soziala herrietan ere sortzen dela erakusten lagunduko digu», esan du Melgosak. «Nahi ez den bakardadeari aurre egiteak zaintzea esan nahi du, baina baita gaitasunak aitortzea, loturak berreskuratzea eta pertsona bakoitzak parte hartzeko eta erabakitzeko aukera izatea ere. Pertsonak ahalduntzea esan nahi du, baita lurraldea ahalduntzea ere «.
