Euskadiko Artxibo Historikoak aktiboki parte hartuko du 2026ko Artxiboen Nazioarteko Astean, Artxiboen Nazioarteko Kontseiluak (ICA) mundu mailan sustatutako ekimenaren baitan, “Artxiboak justiziarako: eskubideak, memoria eta etorkizuna” lelopean. Testuinguru horretan, ekainaren 8tik 12ra bitartean jarduera-programa zabala antolatu du, artxiboen lana gizartera hurbiltzeko eta memoria kolektiboaren eraikuntzan duten garrantzia azpimarratzeko helburuz.
Proposamen nagusia ekainaren 9an egingo da, Euskadiko Artxibo Historikoko areto nagusian. Bertan, Andrés Urrutia Badiolak —notarioa eta Zuzenbidearen Euskal Akademiako presidentea— hitzaldia eskainiko du. “Historia eta errealitatearen artean: Artxiboak eta euskal zuzenbide zibila” izenburupean, hizlariak artxibo notarial eta judizialek euskal zuzenbide zibilaren ezagutzan eta bilakaeran duten funtsezko eginkizuna aztertuko du.
Hizlariaren arabera, funts dokumental horiek ezinbestekoak dira gaur egun euskal gizartean indarrean dauden erakunde juridikoen ibilbidea ulertzeko. Iturri doktrinalen urritasunaren ondorioz, artxiboen balioa are handiagoa da, iraganaren lekukotasun izateaz gain, etorkizuneko garapen juridikorako tresna ere badirelako. Era berean, Urrutiak azpimarratuko du beharrezkoa dela artxibo horiek herritarren eskura jartzea, bereziki teknologia berrien bidez, haien zabalkundea eta erabilera soziala areagotzeko.
Jarduera nagusi honen osagarri gisa, Euskadiko Artxibo Historikoak bisita gidatu bereziak antolatu ditu ekainaren 10ean eta 11n. Bisita horiei esker, herritarrek artxiboaren instalazioak eta haren eginkizun nagusiak ezagutzeko aukera izango dute, hala nola ondare dokumentala zaindu, kudeatu eta zabaltzeko lanak. Bisitak goizez, 12:00etan, eta arratsaldez, 18:00etan egingo dira, euskaraz zein gaztelaniaz, publiko askotarikoarentzako irisgarritasuna bermatzeko.
Bisita gidatuak 15 laguneko talde txikietan egingo dira, esperientzia hurbila eta didaktikoa eskaintzeko asmoz. Programatutako jarduera guztiak doakoak dira, baina edukiera mugatua izango dute; beraz, aldez aurretik izena ematea gomendatzen da.
Ekimen honen bidez, Euskadiko Artxibo Historikoak kultur hedapenarekin eta ezagutzaren irisgarritasunarekin duen konpromisoa berretsi nahi du, artxiboak eskubideen bermea direla, gardentasunerako tresnak eta memoria historikoaren oinarri nagusietakoak direla azpimarratuz. Programa hau nazioarte mailako mugimendu baten baitan kokatzen da, gaur egungo gizarteetan artxiboek duten garrantzia ikusarazteko helburuarekin, ez soilik iraganaren zaindari gisa, baita etorkizuna eraikitzeko funtsezko eragile gisa ere.
Artxiboen Nazioarteko Astea, beraz, aukera paregabea da herritarrentzat askotan ezezaguna den baina funtsezkoa den esparru batera hurbiltzeko, Euskadiren historia, identitatea eta bilakaera juridiko eta soziala ulertzeko giltzarrietako bat delako.
