Ongizate, Erronka Demografiko eta Gazteria Sailak Aurrera Begiraren 2025eko edizioaren emaitzak aurkeztu ditu gaur; hau da, EAEko 15 eta 29 urte bitarteko gazteen pertzepzioei eta etorkizuneko itxaropenei buruzko urteko inkesta. 2025eko abenduaren 2tik 26ra bitartean egin zen azterlana, eta 2.727 gaztek parte hartu zuten. Gazteen ongizatearen, enpleguaren, emantzipazioaren eta etorkizunarekiko konfiantzaren ikuspegi orokorra eskaintzen du.
Hala, Aurrera Begira 2025 txostenak EAEko gazteek beren egoera pertsonalari buruz pertzepzio sendoa dutela berresten du, eta pandemiaren ondoren hasitako susperraldia sendotzen dutela, bereziki ongizatearen eta lan-itxaropenen eremuan. Aldi berean, azterlanak berriro adierazten du emantzipazioa dela gazteen bizi-proiektuen oztopo nagusia oraindik ere, eta etorkizun kolektiboarekiko konfiantza ziurgabetasun sozial eta ekonomiko handiagoko egoera global batean ahultzen dela.
Azterlanaren adierazle nagusietako bat, Ongizate Pertsonalaren Indizea, 100 puntutik 73 izan zen 2025ean, 2024an baino puntu bat gehiago, orduan 72 izan baitziren. Datu honek hirugarren urtez jarraian hobekuntza izan dela berresten du, eta osasun-krisiaren ondoren izandako beherakadetatik hautemandako susperraldi progresiboa sendotzen du. Bilakaeraren arabera, gero eta modu positiboagoan baloratzen dute beren eguneroko egoera familiari, ikasketei, osasunari edo lagunei dagokienez.
Eremu pertsonalean ere jarraibide egonkor bat mantentzen da: gazteek hobeto baloratzen dute beren egoera kolektiboa baino. 2024an, Orainaldiaren Balorazio Indizea 100etik 67 puntura iritsi zen, 2023an baino bi puntu gehiago, iazko erakunde-komunikazioak azpimarratu zuen bezala. 2025ean, adierazle hori 65 puntukoa da; beraz, aurreko igoerarekin alderatuta, atzera egin du, baina 2023ko mailan mantendu da. Bat-bateko bira baino gehiago, datuak egonkortzea adierazten du azken ekitaldiko hobekuntzaren ondoren.
Aldi berean, txostenak berriz erakusten du gazteek hobeto baloratzen dutela beren egoera pertsonala errealitate kolektiboak baino. Orainaldiaren balorazio-indizea 65 puntukoa da 100etik, 2024ko 67ren aldean. Egoera pertsonalak 73 puntu jaso ditu; Euskadiren balorazioa, berriz, 64 puntukoa da, eta gazteena, berriz, 58 puntukoa. Datu horrek zuzenketa bat dakar aurreko urteko gorakadarekin alderatuta, baina jarraibide egonkor bati eusten dio: gazteek konfiantza handiagoa dute beren ibilbide pertsonalean ingurune partekatuaren bilakaeran baino.
Ongizatearen xehetasunean, txostenak argi eta garbi identifikatzen ditu etorkizuneko indargune eta erronka nagusiak. Familia eta osasun mentala dira gazteek garrantzi handiena ematen dieten eremuak, 89 punturekin bi kasuetan. Nabarmentzekoak dira, halaber, osasun fisikoa (87 puntu) eta lagunak, ikasketak, dirua eta astialdia (guztiak 80tik gorakoak). Garrantziaren eta gogobetetzearen arteko balantzeari dagokionez, eskuragarri dagoen dirua da oraindik ere ondoezaren iturri nagusia, eta 19 puntuko alde negatiboa dago ematen zaion garrantziaren (83) eta hautemandako gogobetetzearen (64) artean. Haren atzetik daude osasun mentala, 15 puntuko dekalajearekin, eta osasun fisikoa, aisialdia eta lana, 11 eta 12 puntu arteko aldeekin.
Enpleguaren arloan, aurreko urtearekiko konparazioak saldo positiboa uzten du. Enplegua galtzeko edo prekario bihurtzeko arriskua % 41ean mantentzen da, 2024ko maila berean, eta horrek esan nahi du egonkortu egin dela serieko urte gogorrenen ondoren. Hobea da langabezian dauden gazteen enplegu-itxaropenaren bilakaera: 2024ko % 70etik 2025eko % 79ra igo da, eta pandemiaren ondorengo aldiko daturik onena lortu du. Horri gehitu behar zaio lanerako prest egoteko itxaropena % 82an mantentzen dela, aurreko urteko maximo historikoa berdinduz.
Datu horien irakurketa argia da: gazteek pandemiaren ondorengo urteetan baino lan-merkatu dinamikoagoa eta aukera gehiago dituena hautematen dute gaur egun. Baikortasun handiago hori nahitaezko emigrazioaren itxaropenean ere islatzen da: 2024ko % 10etik 2025eko % 9ra jaitsi da, eta oso maila txikietan mantentzen da. Gero eta gazte gehiagok uste dute atzerrian lan egitea esperientziarekin edo garapen profesionalarekin lotutako aukera bat dela, eta ez nahitaezko irtenbide bat.
Gero eta gehiago emantzipatzen dira. Emantzipazio zapuztuaren itxaropena 2024ko % 44tik 2025eko % 45era igaro da. Igoera arina izan da, baina nahikoa da baieztatzeko EAEn bizi diren gazte gehienek bizitza autonomoa izaten jarraitzen dutela. Egoera horren aurrean, Eusko Jaurlaritzak hainbat laguntza-tresna indartzen jarraitzen du: Ÿpa programa berria, hilean 300 euroko laguntzekin, gehienez ere 24 hilabetez, 23 eta 29 urte bitarteko gazteentzat (dekretu berriak jasotzen duen bezala), eta laster deialdi berria irekiko du eskaera berriak aurkezteko; Gazteaval, ohiko lehen etxebizitza erostea errazteko abalen programa, zeina 212 eskaera erregistratu baititu aktibatu zenetik; eta Gaztelagun eraberritzea, zeinak alokairu-atalaseak eta onuradunak handitu baititu eremu tentsionatuetan.
Esparru horrek berak beste bizi-proiektu batzuk baldintzatzen ditu. Amatasun eta aitatasun atzeratuaren indizea % 31 da, 2024an erregistratutako % 32ko indizea baino puntu bat txikiagoa. Datuak altua izaten jarraitzen du, baina aurreko urtean baino bilakaera hobea izan du. Era berean, etorkizunean seme-alabak izateko gogoa gazteen % 74ra iristen da, ehunekorik handiena 2018tik, eta lehen seme-alaba izateko adin ideala 30,2 urtekoa da.
Txostenaren beheranzko aldaketa nagusia Etorkizuneko Konfiantzaren Indizean agertzen da, 2024ko 56 puntutik 2025eko 53 puntura jaitsi baita. Atzerakada horren arrazoia ez da bilakaera pertsonalean konfiantza galtzea, baizik eta Euskadiren eta gazteen (kolektibo gisa) etorkizuneko egoerari buruzko ikuspegi zuhurragoa izatea. Urte horretan nazioartean markatu zen Donald Trump Etxe Zurira itzuli izana, merkataritza-tentsioak areagotu izana, Ukrainako gerraren iraupena eta Ekialde Hurbileko ezegonkortasuna. Txostenak, halaber, testuinguru global horrek etorkizun partekatuaren pertzepzioan duen eragina islatzen du.
Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburu Nerea Melgosak azpimarratu duenez, «Aurrera Begira ezinbesteko tresna da euskal gazteei zuzenean entzuteko», eta haren pertzepzioek eta asmoek ekintza publikoa gidatzen jarraitu behar dutela adierazi du. Ildo beretik, Gazteria eta Emantzipazioko zuzendari Adrián López Sarachagak azpimarratu duenez, txostenaren bilakaerak politika «errealistak, erabilgarriak eta datuetan oinarrituak» erabiltzea eskatzen du, bereziki testuinguru sozioekonomiko aldakor batean.
