- Denis Itxaso sailburuak «Euskadiko birgaitze-politikaren ebaluazioa. 2025eko txostena» aurkeztu du gaur goizean Rehabiforumen. Txosten horretan birgaitze-politiken bilakaera eta euskal etxebizitza-parkearen eraldaketan eta inbertsio publiko-pribatuaren aktibazioan duten eragina aztertzen dira.
- Laguntza publikoek 4.700 eraikin eta 15.000 etxebizitza baino gehiago hobetzea bultzatzen dute irisgarritasunaren eta energia-efizientziaren arloan, parke zahartuaren eta esku hartzeko eskari potentzial handiaren testuinguruan: hamar etxebizitzatik ia hiruk ez dute igogailurik, eta kalifikazio energetiko txikiena (E, F eta G) dutenek eraikuntza-parkearen % 95 inguru biltzen dute.
- «Portzentaje horien atzean ez dago estatistika soil bat: etxetik atera ezin diren adinekoak daude, energian gehiegi gastatzen duten familiak eta gaur egun oinarrizkotzat jotzen ditugun erosotasuna eta segurtasuna eskaintzen ez duten etxeak», nabarmendu du sailburuak.
Birgaitze eta Eraberritze Enpresen Elkarte Nazionalak (ANERR) Bilbon antolatutako Rehabiforumaren irekieran, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburu Denis Itxasok gaur goizean iragarri du 2025a urte bereziki dinamikoa izan zela Euskal Autonomia Erkidegoan, birgaitze-jarduerari dagokionez, 2.447 lizentzia eman ondoren —azken aldiko serie historikoaren baliorik altuena—; horrek erakusten du sektorea gero eta gehiago aktibatzen ari dela. Informazio hori astelehen honetan argitaratutako «Euskadiko Birgaitze-politikaren ebaluazioa 2025» txostenetik atera da. Txosten horretan, azken ekitaldian garatutako birgaitze-politika publikoen jardunari, eraginari eta bilakaerari buruzko azterketa sakona egin da. «Etxebizitzaz hitz egitea jendearen eguneroko bizitzaz hitz egitea da. Etxe batean, eraikin batean eta auzo batean bizitzen den, zaintzen den eta zahartzen den moduaz», azpimarratu du Itxasok foro sektorial horren inaugurazioan. Bertan, birgaitzea etxebizitza-politikaren esparru «eraldatzaileenetako» bat dela aldarrikatu du.
Txostenak dio birgaitzea Euskal Autonomia Erkidegoko etxebizitza-politikaren egitura-ardatzetako bat dela, zahartutako etxebizitza-parke batek markatutako testuinguru batean, 1,08 milioi etxebizitza baino gehiagorekin eta 49 urte inguruko batez besteko antzinatasunarekin. Egoera horrek egiturazko defizit handiak ditu: hamar etxebizitzatik ia hiruk ez dute igogailurik, eta kalifikazio energetiko baxuenek (E, F eta G) informazio eskuragarria duen eraikuntza-parkearen % 95 inguru biltzen dute. «Portzentaje horien atzean ez dago estatistika soil bat: etxetik atera ezin diren adinekoak daude, energian gehiegi gastatzen duten familiak eta gaur egun oinarrizkotzat jotzen ditugun erosotasuna eta segurtasuna eskaintzen ez duten etxeak», nabarmendu du sailburuak.
Esparru horretan, 148 milioi euro baino gehiago mobilizatu dira 2025ean birgaitze-lanetan egindako inbertsio osoan. Diru kopuru hori 36 milioi euroko dirulaguntza publikoak eta eragindako inbertsio pribatua konbinatzearen emaitza da. Ahalegin horri esker, euro publiko bakoitzeko inbertsio pribatuaren ia lau euro inguruko trakzio-efektua lortzen da, eta birgaitze-politiken inpaktu ekonomikoa sendotzen da. Itxasok adierazi duenez, «birgaitzea jada ez da politika osagarria. Eusko Jaurlaritzaren etxebizitza-politikaren egiturazko ardatza da”, parkearen zahartzeari, klima-krisiari, irisgarritasun unibertsalari, hiri-berroneratzeari eta aukera-berdintasunari aldi berean erantzuteko aukera ematen baitu.
Bizitegi-parkearen diagnostikoak esku hartzeko egiturazko beharra islatzen du. 2023an, 75.600 etxek baino gehiagok —parkearen % 8,2— adierazi zuten beren etxebizitzan edo eraikinean esku hartu behar zutela. Hala ere, eskaera horren zati garrantzitsu bat ez da epe laburrean gauzatzen, oztopo ekonomikoak, teknikoak eta administratiboak direla eta. «Une horretan politika publikoak ikusle izateari uzten dio, eta laguntza, palanka eta berme bihurtzen da», adierazi du sailburuak. Gainera, Eraikinen Ikuskapen Teknikoaren datuek diagnostiko hori indartzen dute: 2025ean 60.000 EIT inguru erregistratu dira, eta horietatik erdiek baino gehixeagok premiazko, oso premiazko edo berehalako esku-hartze beharrak identifikatu dituzte; eta horrek agerian uzten du erronkak duen dimentsioa segurtasunari eta bizigarritasunari dagokienez. «Hori ez dago soilik eraikinak hobetzeari lotuta; horrez gain, egungo parkearen gutxieneko segurtasun-, bizigarritasun- eta duintasun-baldintzak bermatuko ditu», azpimarratu du Itxasok.
Testuinguru horretan, politika publikoak plangintza estrategikoa, erregulazioa eta finantza-laguntza uztartzen ditu. 2025-2027 Etxebizitza Gida Planak birgaitzeari ematen dio lehentasuna, eta arreta berezia jartzen du energia-efizientzian, irisgarritasunean, eraikuntza-jasangarritasunean eta tokiko eragileekiko koordinazioan. 2025ean, birgaitzeko laguntzak 36 milioi eurora iritsi dira, azken hamarkadako mailarik altuenetako batera, eta jarduera ekonomikoaren eta enpleguaren gaineko politika horien trakzio-papera sendotu egin da. Tipologien araberako azterketak erakusten du esku-hartze integralak gero eta gehiago direla jarduketa isolatuen aldean, eta elementu komunen gaineko eta komunitate-esparruko jarduketek pisu handiagoa dutela. «Birgaitzeak ez ditu etxebizitzak soilik hobetzen; tokiko enplegua aktibatzen du, lanbideak mantentzen ditu, eta berrikuntza eta egitura produktiboa bultzatzen ditu», nabarmendu du.
Berrikuntza garrantzitsu gisa, Eusko Jaurlaritza Euskal Autonomia Erkidegoko 25 auzotan hiri-berroneratzeko proiektuak bultzatzen ari da gaur egun, eraikinen birgaitzea, espazio publikoaren hobekuntza, irisgarritasuna, energia-efizientzia eta gizarte-kohesioa bateratzen dituen ikuspegi integralarekin. Ikuspegi horri esker, eraikuntzaren ikuspegi zorrotzetik hiri-eraldaketako eredu zabalagoetara egin daiteke aurrera, eredu horiek inpaktu fisikoa, soziala eta ingurumenekoa izanik. «Beste pauso bat ematen ari gara: eraikinetik auzora pasatzea. Birgaitzea ez da soilik hormetan eta estalkietan esku hartzea; espazio publikoa, eguneroko mugikortasuna, irisgarritasuna, gizarte-kohesioa eta kide izatearen sentimendua hobetzea ere bada», azaldu du sailburuak.
Txostenak, halaber, Etxebizitza Gida Planaren helburuetan aurrerapen esanguratsuak egin direla egiaztatzen du: 4.752 eraikin birgaitu dira, 7.300 etxebizitza baino gehiagotan irisgarritasun-hobekuntzak egin dira eta 15.400 etxebizitza baino gehiagotan Next Generation funtsak erabili dira. Jarduketa horiek parkea modernizatzen, energia-kontsumoa murrizten eta etxebizitzen erosotasuna hobetzen laguntzen dute. Gizarte- eta hiri-inpaktuaz gain, birgaitzeak eragin ekonomiko garrantzitsua du, eraikuntzaren eta birgaitzearen sektoreak dinamizatzen baititu, enplegua sortzen baitu eta obrari, ingeniaritzari eta zerbitzu teknikoei lotutako enpresa-sarea indartzen baitu.
Aurrerapenak aurrerapen, txostenak funtsezko erronkak identifikatzen ditu, hala nola birgaitze integrala indartzeko beharra, prozedura administratiboak sinplifikatzeko beharra, jabeen komunitateentzako laguntza teknikoa hobetzeko beharra, finantza-tresna egokituagoetan aurrera egiteko beharra eta laguntzen banaketan lurraldeen arteko desorekak zuzentzeko beharra. «Birgaitzea ibilbide luzeko politika da. Konstantzia, elkarlana eta epe laburretik harago doan ikuspegia eskatzen du. Baina bere eragina izugarria da: soziala, ekonomikoa, ingurumenekoa eta demokratikoa», ziurtatu du Itxasok.
Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak azpimarratu du birgaitzeak funtsezko tresna izaten jarraituko duela bizitegi-sistemaren erronka nagusiei aurre egiteko: parkearen zahartzea, trantsizio energetikoa, irisgarritasun unibertsala eta hiri-berroneratzea. «Hori da gure konpromisoa: birgaitze-eredu integralagoa, irisgarriagoa eta bidezkoagoa sendotzen jarraitzea», gaineratu du sailburuak.
