- 2025-2030 estrategiak esparru berean artikulatzen ditu aniztasunaren, tratu-berdintasunaren, diskriminaziorik ezaren eta belaunaldien arteko elkartasunaren politikak.
- Nerea Melgosa: «Kontua ez da belaunaldiei eta kolektiboei aurre egitea, baizik eta Euskadi kohesionatuagoa, berdinzaleagoa eta komunitarioagoa eraikitzea»
Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburuak «Garai Berriak. Bizikidetzarako eta Belaunaldien arteko Itunaren 2025-2030 estrategia» aurkeztu du, Eusko Jaurlaritzaren ibilbide-orria finkatzen duen dokumentua, bizikidetza demokratikoa indartzeko, benetako berdintasunean aurrera egiteko eta Euskadin belaunaldien arteko itun soziala berritzeko.
Estrategiaren abiapuntua ideia nagusi bat da: bizikidetzaren, aniztasunaren eta belaunaldien arteko elkartasunaren egungo erronkei ezin zaie bereiz heldu. Eraldaketa demografikoak, gazteen emantzipazio-zailtasunak, nahi ez den bakardadea, desberdintasun berriak, egiturazko diskriminazioak, arrazakeria, LGTBIfobia, antigitanismoa edo gorroto-diskurtsoak gizarte-aldaketa bizkortuko testuinguru beraren parte dira.
Eskenatoki horren aurrean, «Garai Berriak» estrategiak erantzun instituzional bat proposatzen du, hiru gakotan oinarritua: bizikidetza, berdintasuna eta komunitatea. Elkarrekin bizitzea baino zerbait gehiago da bizikidetza: interakzioa, errespetua, parte-hartzea, gatazkaren kudeaketa demokratikoa eta pertenentzia-sentimendua eskatzen ditu. Berdintasuna tratu-, aukera- eta posizio-berdintasun gisa planteatzen da. Eta komunitarioa, berriz, loturak, topaguneak eta elkarrekiko laguntzak indartzeko apustu gisa ulertzen da.
Estrategiaren helburu orokorra bizikidetza sustatzea da, belaunaldien arteko desberdintasun-arrakaletan eta historikoki diskriminatuta egon diren kolektiboek pairatzen dituzten desberdintasunetan eraginez, euskal gizarte kohesionatuago baterantz aurrera egiteko asmoz.
Horretarako, dokumentua bi agenda handitan zabaltzen da. Lehenengoak, Aniztasun Agendak, tratu-berdintasunean eta diskriminaziorik ezan aurrera egitea du helburu, ezagutza, aintzatespena eta birbanaketa uztartuz. Agenda hori bost lan-eremutan antolatzen da: tratu-berdintasuna eta diskriminaziorik eza, sexu- eta genero-aniztasuna, erlijio-aniztasuna, ijito-herria eta arrazakeriaren aurkakoa.
Besteak beste, Tratu Berdintasunaren eta Diskriminaziorik Ezaren EAEko Lege Proiektua bultzatzea, Berean zerbitzu espezializatu gisa finkatzea, Eraberean bezalako sareak indartzea, Berdindu indartzea, Sexu eta Genero Aniztasunaren I. Euskal Estrategia garatzea, erlijioen arteko elkarrizketa sustatzea, Ijito Herria aitortzea eta arrazakeriaren eta gorroto-diskurtsoen aurrean sentsibilizazio- eta prebentzio-ekintza berriak egitea.
Bigarren agenda handia belaunaldien arteko elkartasunarena da, belaunaldien arteko ekitatean aurrera egiteko, bereziki gazteekin, familiekin, haurrekin eta adinekoekin. Estrategiak belaunaldien arteko ituna indartzea planteatzen du, adinak eta eskubideak kontrajarri gabe, baizik eta aukera, zaintza, erantzukizun, baliabide eta ezagutzen banaketa bidezkoagoa sustatuz.
Agenda hori lau ildotan egituratzen da: ezagutzea eta artikulatzea; eustea; orekatzea; eta sustatzea. Horren barruan sartzen dira adierazleak sortzea, erreferentziazko azterlanak, gizarte-berrikuntzako proiektuak, belaunaldien arteko foroak, sentsibilizazio-kanpainak, unibertsitateekin eta gizarte-erakundeekin elkarrizketa-espazioak, eta Zubiak eta Belaunaldien arteko Ituna bultzatzea, belaunaldien arteko elkartasuna ekintza publikoaren erdigunean jartzeko esparru gisa.
«Garai Berriak» programak 2025-2030 epealdia du, eta dokumentu bizia, moldagarria eta ebaluagarria da. 2030 Agendarekin eta desberdintasunak murriztearekin, genero-berdintasunarekin, gizarte bidezko eta inklusiboekin eta komunitate seguru, erresiliente eta jasangarriekin lotutako Garapen Jasangarrirako Helburuekin lerrokatzen da.
Dokumentuak gogorarazten du, gainera, Euskadi gizarte askotarikoa eta plurala dela. 2025eko urtarrilaren 1ean, 316.942 atzerritar bizi ziren Euskadin, EAEko biztanleen % 14,1. EAEn, euskaraz eta gaztelaniaz gain, 120 hizkuntza baino gehiago ezagutzen dira, hainbat erlijio-konfesio daude, eta kalkulatzen da 15.000 eta 20.000 euskal herritar artean Ijito Herrikoak direla. Errealitate desberdin hori, ordea, diskriminazioekin eta gorroto-istiluekin batera gertatzen da, eta horiek erantzun publikoa indartzera behartzen dute.
Etapa ireki berria
Aurkezpenean, sailburuak Aniztasun, Bizikidetza eta Belaunaldi arteko Elkartasun Zuzendaritzan irekitako etapa berria ere kokatu du. Joan den uztailaren 1etik, Txema Ezkerra Fernándezek Arantza Chacón Ormazabalen esku utzi du norabide-lekukoa, belaunaldien arteko aniztasuna, bizikidetza eta ituna batzen dituen agenda antolatzeko eta indartzeko azken hilabeteetan egindako lanari jarraipena ematen dion errelebo batean.
Melgosak eskerrak eman dizkio Ezkerrari esparru-estrategia hori egiteko egindako ekarpenagatik, eta ongietorria eman dio Chaconi, zeinaren ibilbide profesionala lankidetzarekin, giza eskubideekin, asiloarekin, nazioarteko babesarekin eta errefuxiatuei laguntzearekin lotuta egon baita. Sailburuak nabarmendu duenez, esperientzia horrek indartu egiten du Euskadiko benetako aniztasunarekin eta bizikidetza demokratikoari eusten dioten loturekin lan egiteko Zuzendaritza.
