- Ebakuntza joan zen uztailaren 9an egin zitzaion Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean 50 urteko paziente bati. Bizirik zegoen emaile baten giltzurruna jaso zuen eta agerian geratu da teknika honek duen potentziala konplexutasun kirurgiko handia duten kasuak zehaztasun gehiagorekin egiteko
- Gutxieneko mailan inbaditzailea den teknika hori txertatzeak etapa berri bat hasten du Osakidetzako giltzurrun-transplanteen programan eta Gurutzetako Unibertsitate Ospitalea roboten bidez giltzurrun-transplanteak egiten dituzten Espainiako zentroen talde txikiaren barnean sartu da
- Aurrerapen horrek indartu egiten du Osakidetzak berrikuntzarekin, laguntza-bikaintasunarekin eta pazienteei eta profesionalei balioa ematen dien teknologiak txertatzearekin duen konpromisoa, Osasunaren Euskal Itunaren helburuekin lerrokatuta
Osakidetzak Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean egin du Euskadiko lehenengo giltzurruneko transplantea robotika-kirurgia bidez. Horri esker, euskal osasun-sistema publikoaren zerbitzu-zorroan gutxieneko mailan inbaditzailea den teknika bat txertatu da, eta gaur egun teknika hori Espainiako oso ospitale gutxitan dago eskuragarri.
Aurrerapen hori pauso berri bat da Osakidetzak berrikuntzaren, abangoardiako teknologia txertatzearen eta emaitza klinikoak eta pazienteen esperientzia hobetzera bideratuta dauden konplexutasun handiko prozedurak garatzearen alde egin duen apustuan. Alberto Martínez Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azpimarratu duenez, «Osakidetzan gehitzen dugun aurrerapen bakoitzak zentzua du soilik pertsonei ematen diegun arreta hobetzea lortzen badu. Irizpide horrek gidatzen ditu gure erabakiak».
Gaur goizean, ospitaleko ekitaldi-aretoan, mugarri horren aurkezpen-ekitaldia egin da. Bertan, Martínez sailburuak, Jorge García-Olaverri urologoak, Urologia Zerbitzuko Giltzurrunetako Transplanteen Ataleko buruak, Gorka García Erauzkin nefrologoak, Ataleko buruak eta Emaile Biziaren Giltzurrunetako Transplanteen Programako arduradunak, Iraia Fernandez Mulas erizainak, Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko giltzurrun-transplanteen talde osoak eta ALCER Euskadi pazienteen elkarteko ordezkariek hartu dute parte.
Bere hitzaldian, Martinezek pazienteen elkarteen zeregina nabarmendu du, eta adierazi du «haien esperientziak eta gaixotasunarekin bizi diren pertsonen errealitateari buruz duten ezagutzak osasun-arreta gertukoagoa, gizatiarragoa eta pertsonengan benetan zentratua eraikitzen laguntzen digutela».
Joan zen uztailaren 9an Osakidetzak lehenengo giltzurruneko transplantea egin zuen Euskadin robotika-kirurgia bidez. Pazientea 50 urteko gizona izan zen eta bizirik zegoen emaile baten giltzurruna jaso zuen. Kasua oso konplexua zen. Izan ere, pazienteak aurrekari kirurgikoak zituen eta zenbait ezaugarri baskularrek zaildu egiten zuten ebakuntza ohiko tekniken bitartez egin ahal izatea.
Robotika-kirurgiari esker, posible izan da prozedura zorroztasun kirurgiko gehiagorekin egitea eta abantaila bereziki garrantzitsua izan da kasu honetan, erraztu egin baitu organoa ezartzeko konexio baskular beharrezkoak egitea. Pazientearen bilakaera klinikoa aldekoa izaten ari da eta ebakuntzatik egun gutxi igarota ongi dago, horrelako ezaugarri batzuk dituen prozedura baterako itxaroten denarekin bat etorriz. «Hori da mugarri honen benetako balioa: aukera terapeutiko berriak eskaintzea, bilakaera klinikoan eta pazienteen errekuperazioan aldea eragin dezaketen alderdietan», gaineratu du Martinezek.
Ebakuntza Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko espezializazio-maila altuko diziplina arteko talde batek egin du. Talde hori erreferentea da Euskadin eta beste autonomia-erkidego batzuetan giltzurrun-transplanteei dagokienez eta haurren giltzurrun-transplanteak egiteko baieztatu zuen Osasun Ministerioak, zehazki, Erreferentzia Zentro, Zerbitzu eta Unitate (CSUR, gaztelaniaz) gisa.
Giltzurrun-transplanteei aplikatutako robotika-kirurgiari esker, organoa ebaki txikien bitartez ezarri daiteke teknologia-plataforma bat erabiliz. Plataforma horrek definizio altuko hiru dimentsioko ikusmena ematen du eta kirurgia-mugimenduak zorroztasun handiarekin egin daitezke. Teknologia horrekin errazagoa da zorroztasun handiko prozedurak egitea, adibidez, transplantean zehar egiten diren zenbait konexio baskular edo gernu-bidekoak, baina robotika-teknologia erabiliz posible da ohiko kirurgiako estandar klinikoak eta segurtasunekoak mantentzea eta, zenbaitetan, hobetzea.
Testuinguru horretan, sailburuak gogorarazi duenez, «ez dugu berrikuntza gehitzen teknologia txertatzeagatik bakarrik; berrikuntza sartzen dugu teknologia horrek osasun-emaitzak hobetzen dituela frogatzen duenean».
Pazienteentzako onurak
Ohiko kirurgia irekiarekiko ezberdintasun nagusia da ebakuntza gutxieneko mailan dela inbaditzailea. Onura potentzialen artean daude zorroztasun kirurgiko handiagoa, ebakuntza ondorengo min gutxiago, zauri kirurgikoarekin lotutako konplikazio gutxiago eta errekuperazio azkarragoa. «Hori da defendatzen dugun eredua: ebidentzia zientifikoan oinarritutako berrikuntza, ebaluatua, segurua eta paziente eta profesionalei benetako onura ekartzera bideratua», azpimarratu du Martinezek.
Halaber, teknika hori bereziki onuragarria izan daitekeen profil jakin bat duten pazienteentzat, adibidez, obesitatea dutenak, ohiko kirurgiarekin lotutako konplikazio gehiago izateko arrisku handiagoa dutenak edo konplexutasun kirurgiko bereziko kasuetan, non robotika-kirurgiak ematen duen zehaztasun handiagoak transplantea egitea erraztu dezakeen.
Mobilizazio goiztiarrak eta errekuperazio funtzional azkarragoak, gainera, ahalbidetzen dute pazienteek ohiko jarduerak berriro ere azkarrago egin ahal izatea, eta horrek lagundu egiten du transplantea jaso dutenen bizi-kalitatea hobetzen.
Programa horrek lau hamarkada baino gehiagoko esperientzia du
Teknika hori txertatzeko oinarria Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleak giltzurrun-transplanteak egiten duen ibilbide luzea da. Programa 1979an hasi zen martxan eta ordutik aurrera, Osakidetzak 5.200 giltzurrun-transplante egin dizkie helduei eta paziente pediatrikoei, eta horietako 66 transplante konbinatuak izan dira, hepato-giltzurrunetakoak.
2025ean Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleak 164 giltzurrun-transplante egin zituen; 150etan emailea hilda zegoen, hamalautan bizirik eta bost transplante konbinatuak izan ziren, hepato-giltzurrunekoak.
Gainera, 2006an martxan jarri zen emaile bizien programari esker, gaur egunera arte 320 transplante egin dira, transplante gurutzatuak eta desentsibilizazio immunologikoko prozedurak barne.
Programan jarduera ugari egiten dira. 2026ko lehen seihilekoan Osakidetzan uda aurretik 103 giltzurrun-transplante egin ziren, orain arte erregistratutako datarik goiztiarrena, eta Gurutzetako Unibertsitate Ospitalea Espainia osoan jarduera handienetakoa duten zentroen artean dago.
Prestakuntza, berrikuntza eta talde-lana
Roboten bidezko giltzurrun-transplanteak egiteko programa martxan jartzeko talde profesionalek prestakuntza espezifikoa jaso dute, besteak beste, prestakuntza aurreratua robotika-kirurgian, eta teknika horretan esperientzia duten zentroekin kolaboratu dute.
Teknika hori ezartzea posible izan da Urologiako, Nefrologiako, Transplanteen Koordinazioko, Anestesiako, Suspertzeko eta Erizaintza espezializatuko profesionalen lanari esker, laguntza-prozesu osoan inplikatutako beste zerbitzuekin batera. «Osasunaren arloan egindako aurrerapen handiak urteetako lanaren, prestakuntzaren, ikerketaren eta profesionalen arteko lankidetzaren ondorio dira», nabarmendu du sailburuak.
Diziplina arteko eredu hori Osakidetzaren transplante-programaren indargune nagusienetakoa da eta prozedura berritzaileak txertatzea ahalbidetzen du, segurtasun- eta kalitate-estandar gorenak bermatuz.
Etorkizunera begira
Robotika-kirurgia txertatzeak etapa berri bat ireki du Osakidetzaren giltzurrun-transplanteen programan. Helburua teknika hori finkatzea, bere emaitzak ebaluatzea eta pixkanaka bere aplikazioa zabaltzea da onurak jaso ditzaketen pazienteei, betiere, irizpide klinikoak eta zientifikoak betez.
Nazioarteko esperientziak dio robotika-kirurgia geroz eta garrantzitsuagoa izango dela giltzurrun-transplanteetan, ohiko kirurgia osatuko duela eta giltzurrun-gaixotasun aurreratuak dituztenentzat eskuragarri dauden aukera terapeutikoak zabalduko dituela.
Lorpen horrek indartu egiten du Osakidetzak berrikuntzarekin, laguntza-bikaintasunarekin eta pazienteei eta profesionalei balioa ematen dien teknologiak txertatzearekin duen konpromisoa. Halaber, Osasunaren Euskal Itunaren helburuetan aurrera egiten laguntzen du, eta ebidentzian oinarritutako arreta sustatzen du, osasun-emaitzetara bideratuta eta pertsonen beharretan zentratuta dagoena, eta aldi berean, euskal osasun-sistema publikoak konplexutasun handiko prozesuei erantzuteko duen gaitasuna indartzen du.
Martinezek adierazi duenez, «Euskadiko Osasun Itunak ikasteko, ezagutza txertatzeko eta eboluzionatzen jarraitzeko gai den osasun-sistema bat planteatzen du, herritarren beharrei hobeto erantzuteko».
