Nafarroako Gobernuak baimena eman du gaur goizean, gobernu bilkuran, Etxebizitza Kolaboratiboari buruzko Foru Legearen aurreproiektua Nafarroako Kontseiluari bidaltzeko. Arau aitzindaria da, eta egoiliarren arteko lankidetzan oinarritutako egoitza eredu berri bat garatzeko esparru juridikoa ezartzen du, merkatu tradizionalaren aurrean alternatiba eskuragarria, egonkorra eta espekulaziorik gabea eskainiko duena.
Legegintza-ekimen honen bidez, Foru Exekutiboaren asmoa da tresna berri bat izatea etxebizitza eskuragarriaren eskaintza handitzeko eta jabetzako eta alokairuko eredu tradizionalaren aurrean alternatibak eskaintzeko, erronka sozial, demografiko eta biztantze berriei erantzute aldera. “Etxebizitza ulertzeko modu berri bat landu nahi dugu. Izan ere, ez gara soilik bizitzeko leku batez ari, baizik eta espazioak, zaintzak eta bizi-proiektuak partekatzen dituzten komunitateez, eta, horrela, eredu solidario, iraunkor eta espekulaziotik urrun dagoen baten aldeko apustua egiten dugu”, adierazi du gaur goizean hirugarren lehendakariordea eta Etxebizitzako, Gazteriako eta Migrazio Politiketako kontseilaria den Begoña Alfarok.
Modu horretan, etorkizuneko legearekin, elkarlaneko etxebizitza-kooperatiben funtzionamendua, bazkideen eskubideak eta betebeharrak, bizitza komunitarioaren antolaketa, lankidetza-jarduerak, sustapen-neurriak, etxebizitza-motak eta haien eraikuntza-espezialitateak modu integralean arautuko dira.
Jabetza kolektiboaren eredu kooperatiboa
Lankidetzako etxebizitza erabilera pribatuko eta espazio eta zerbitzu komunak dituen etxebizitza-multzo batek osatzen du, eta horren ezaugarri nagusia da eraikinaren jabetza beti kooperatiba batek izango duela. Bertan bizi diren pertsonek, berriz, etxebizitzaren gaineko erabilera egonkorreko eskubidea izango dute, horien jabe indibidualak izatera iritsi gabe. Era horretan, arauak jabetzaren eta alokairuaren arteko bitarteko formula bat eratzen du, eta horrek bizitegi-egonkortasuna bermatzeaz gain, espekulazio-prozesuak saihestu eta kostu-prezioaren truke sartzeko printzipio kooperatiboari eusten dio.
Halaber, legeak zenbait mekanismo ezartzen ditu erabilera-eskubideen transmisioan espekulaziorik ez izateko, eta bazkideek egindako ekarpen ekonomikoak beren gain hartutako kostuetara itzultzea mugatzen du, kooperatiba bakoitzaren estatutuetan aurreikusitako irizpide objektiboen bidez eguneratuta.
Arau berriak lankidetza-bizitza bizitegi-proiektuaren funtsezko elementu bihurtuko du. Horretarako, eraikinetan azalera erabilgarriaren %10 gorde beharko da gutxienez lankidetza-jarduerak egiteko espazio komunetarako. Espazio horietan sukalde komunitarioak, liburutegiak, ikuztegiak, ikasteko edo lan egiteko gelak, gimnasioak, tailerrak, senideentzako aldi baterako ostatuak, zaintzarako guneak, adingabeak modu kolektiboan zaintzeko aukera eta abar egon ahal izango dira. Eta hori guztia lankidetza-itun baten bidez arautuko da.
Horrez gain, administrazio publikoen eta kooperatiben arteko lankidetza errazteko esparru espezifiko bat ezarriko da, lankidetzako etxebizitzen sustapen berriak bultzatzearren. Beste neurri batzuen artean, lur publikoan proiektu horiek garatzeko aukera ere arautuko da, azalera-eskubidearen edo administrazio-emakidaren bidez, kooperatibek eraikinak sustatu eta kudeatu ahal izateko moduan eskubidea indarrean den bitartean, eta, behin hori amaituta, higiezinak administrazio publikoaren esku gera daitezen.
Elkarlaneko etxebizitzaren hiru modalitate
Beste modalitate batzuk alde batera utzi gabe, etorkizuneko legeak lankidetzako etxebizitzaren hiru modalitateren espezialitateak ezarriko ditu: eskuragarria, adinekoentzako dena eta ondare arkitektonikoko lankidetza-etxebizitza.
Lehenengoari dagokionean, foru-legearen aurreproiektuan azpimarratzen da etxebizitza eskuratzeko aukera erraztu behar dela etxebizitza babestuaren erregimenaren mendeko sustapenen bidez, irabazi asmorik gabeko irizpideen arabera sustatu badira. Era berean, etxebizitzak ez dira baremo bidez esleituko, eta ez da beharrezkoa izango aldez aurretik etxebizitza babestuaren eskatzaileen erroldan izena ematea; dena den, etxebizitzaren gaineko erabilera-eskubide baten bazkide esleipendun izateko, etxebizitza-arloan eskumena duen Departamentuaren baimena beharko da.
Adinekoentzako lankidetzako etxebizitzari dagokionean, testuaren arabera, zahartze aktiboa, norberaren autonomia eta zaintza partekatuak bultzatzeko sortutako proiektuak izango dira. Sustapen horiek gune egokituak eta laguntza-zerbitzuak eta zerbitzu soziosanitarioak izango dituzte, eguneroko bizitzako zereginetan laguntzeko eta, hala badagokio, norberaren autonomia galtzeko egoerei aurre egiteko. Bazkideek 50 eta 70 urte artean izan beharko dituzte etxebizitza eskuratzeko izena ematean, eta etxebizitzen %50 gutxienez 65 urtetik gorako pertsonek okupatu beharko dituzte.
Azkenik, ondare arkitektonikoko lankidetzako etxebizitzak eraikin berezietan sustatzen direnak edo babes-mailaren bat dutenak edo ez dutenak dira; hala nola, baserriak, errota zaharrak, komentuak, tren-geltokiak, kuartel zaharrak edo bestelako bizitegi-eraikinak.
Beraz, foru-legearen aurreproiektuaren bidez, Nafarroak dituen aldaketa sozial eta demografikoei erantzuna eman nahi zaie, biztanleriaren zahartzeak, pertsona bakarreko familiak gehitzeak eta nahi ez den bakardadeak eta etxebizitza eskuratzeko zailtasunek eragin baitituzte, prezioen gorakada eta egoitza-eskaintza eskasia medio. “Lankidetzako etxebizitza aukera osagarri bat da, eta lankidetza, zaintzak, iraunkortasuna eta sare komunitarioen indartzea bultzatzen ditu; aldi berean, etxebizitza duin bat eskuratzeko moduak dibertsifikatzen laguntzen du”, amaitu du Alfaro lehendakariordeak.
