- Eusko Jaurlaritzak Tratu on+ programan parte hartuko du, haurren eta nerabeen babes integrala, parte-hartzea eta ongizate emozionala eguneroko jardunera eramateko, politika publikoak, komunitatea eta ezagutza lotuz.
- Lezok eta Portugaletek Europako proiektuaren bost laborategi pilotuetatik bi hartuko dituzte. Proiektu hau 2027ko abendura arte garatuko da, eta 742.000 euroko aurrekontua izango du guztira.
- Tratu on+ programak Tratu Onek Euskadin sortutako esperientzia zabaltzen du Europa mailan. Esperientzia hori EDE Fundazioak eta Bidegintzak sustatzen dute, haurrekin eta nerabeekin lan egiten duten eragileei laguntzeko, prestatzeko eta tresnak emateko.
Eusko Jaurlaritzak, Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailaren bitartez, Tratu on+ proiektuan parte hartuko du. Tratu ona praktika partekatu, neurgarri eta jasangarri bihurtzea du helburu proiektu horrek, haurrak eta nerabeak hazten, erlazionatzen, parte hartzen eta beren autonomia eraikitzen diren inguruneetan.
Ekimena 2026ko martxotik dago martxan, eta fase berri batean sartzen ari da orain, webgunea abian jarri eta bost laborategi pilotu aktibatzen ari baitira komunitatean. EDE Fundazioa, Bidegintza, Pere Tarrés Fundazioa, Sant Joan de Déu, ESADE, Eusko Jaurlaritza eta Linking Ideas batzen dira haurren eta nerabeen babesean, esku-hartze sozialean, ikerketan, berrikuntzan, komunikazioan, parte-hartze komunitarioan eta politika publikoetan.
Eusko Jaurlaritzarentzat, Tratu on+ programaren balioa, hain zuzen ere, jauzi horretan dago: arriskua agertzen denean soilik erantzuntzat hartzen den babesetik ingurune seguruak prebenitzeko, entzuteko, laguntzeko eta sortzeko gai den kultura publiko eta komunitario batera igarotzea. Helburua ez da soilik indarkeriaren aurrean jardutea, baizik eta indarkeria hori ahalbidetzen duten baldintzak murriztea eta ongizatea, konfiantza, parte-hartzea eta garapen osoa sustatzen dutenak indartzea.
Haurtzarotik gaztarora: eskubide-, ongizate- eta autonomia-politika bera
Begirada horrek lotura zuzena du bizitzako etapa horietan modu osagarrian lan egiten duten Eusko Jaurlaritzako bi zuzendaritzen lehentasunekin. Haur, Nerabe eta Familien Zuzendaritzatik, Tratu on+ programak aukera ematen du eguneroko bizitzan Haur eta Nerabeen EAEko Legearen eta Familiei, Haurrei eta Nerabeei Laguntzeko Erakunde arteko V. Planaren ikuspegia txertatzeko: indarkeriaren prebentzioa, tratu onaren sustapen aktiboa, haur eta nerabeen benetako parte-hartzea eta haien ongizate fisiko eta emozionalaren zaintza.
2/2024 Legeak ez du tratu ona indarkeriarik ezera mugatzen. Eskubideen errespetuarekin, duintasunarekin, aukera-berdintasunarekin, haurren parte-hartzearekin, laguntza afektiboarekin eta autonomiaren garapen progresiboarekin lotzen du. Tratu on+ tresnak espazio bat eskaintzen du printzipio horiek metodologia, tresna eta praktika bihurtzeko, eskoletan, gizarte-erakundeetan, aisialdiko espazioetan, kirolean, komunitatean eta harremanetarako beste ingurune batzuetan funtziona dezaten.
Gazteria eta Emantzipazio Zuzendaritzatik, proiektuak beste dimentsio garrantzitsu bat gehitzen du: nerabezaroa ere gazte-politiken parte da, eta helduarorako trantsizioa ezin da bereizi ongizate emozionaletik, harreman seguruetatik, parte hartzeko eta komunitatearen parte aktibo sentitzeko gaitasunetik. Gazteriaren arloko 2030 Euskal Estrategiak, hain zuzen ere, ongizatea, parte-hartzea eta konpromiso soziala kokatzen ditu bere jarduketa-ardatzen artean. Logika horretan, autonomia etxebizitza bat edo enplegu bat eskuratu baino askoz lehenago hasten da: gazteak segurtasunez, ahots propioarekin eta konfiantzaz hazteko aukera ematen duten testuinguruak sortzen hasten da.
Bi laborategi Euskadin ikasteko, neurtzeko eta transferitzeko
Tratu on+ programak bost laborategi pilotu garatuko ditu: Lezo eta Portugalete Euskadin; Sant Boi eta Sabadell Katalunian; eta Enritadella Balear Uharteetan. Proiektu pilotuek aukera emango dute metodologiak errealitate desberdinetan esperimentatzeko, horien emaitzak ebaluatzeko eta ikaskuntzak sistematizatzeko, beste erakunde, profesional, instituzio eta lurralde batzuek erabili ahal izan ditzaten.
Proiektuak zeharkako hiru ardatz ditu:
- Ikuspegi komunitarioa: babesa ez dagokie soilik zerbitzu espezializatuei; zaintzeko eta koordinatzeko gai diren komunitateak behar ditu.
- Haurren eta nerabeen parte-hartze aktiboa: haurrei eta nerabeei entzun egin behar zaie, eta haien bizitzari eta inguruneei eragiten dieten erabakien parte izan behar dute.
- Ongizate emozionala: segurtasuna loturen, konfiantzaren, kidetasunaren eta harreman osasungarrien bidez ere eraikitzen da.
Ardatz horietatik abiatuta, Tratu on+ programak prestakuntza eta ikaskuntza partekatua bultzatuko ditu, lankidetza-ereduak probatuko ditu, transferitu daitezkeen eta ebidentzietan oinarrituta dauden tresnak sortuko ditu, politika publikoen aplikazio eraginkorra indartuko du eta jarduketen inpaktua neurtuko du. Asmoa da emaitzak tokiko bost esperientziatan ez geratzea, baizik eta Europan haurrak eta nerabeak babesteko sistemak hobetzen eta zabaltzen lagundu ahal izatea.
Tratu Onetik Tratu on+: euskal esperientzia, Europako maila irabazten duena
Tratu on+ programak EDE Fundazioak eta Bidegintzak Tratu Onekin Euskadin hasitako bidea jasotzen eta zabaltzen du. Tratu on esamoldeak euskarazko «tratu ona» esan nahi du, eta lan egiteko modu bat laburbiltzen du. Lan egiteko modu horrek, babesgabetasun-egoerak detektatzea eta horiei erantzutea ez ezik, erakundeei prebentzioaren eta babesaren kultura eraikitzen laguntzea ere azpimarratzen du.
Aurretiazko lan hori honako hauetan gauzatu da: erakundeei laguntza eta aholkularitza ematea, profesionalei eta boluntarioei prestakuntza ematea, diagnostiko-tresnak eta baliabide praktikoak espazio seguruak eta haurren eta nerabeen parte-hartzea indartzeko. Tratu on+ programak orain dimentsio europarra, gaitasun akademiko eta instituzional berriak eta pilotatze- eta ebaluazio-sistema bat biltzen ditu, zer funtzionatzen duen, zer baldintzatan eta nola transferitu daitekeen beste testuinguru batzuetara egiaztatu ahal izateko.
Konpondu behar izan aurretik babesten duten komunitateak
Eusko Jaurlaritzak Tratu on+ erakundearekin partekatzen duen ikuspegia uste sendo batetik abiatzen da: haurren eta nerabeen eskubideak egunero jolasten dira, hurbilen dauden espazio eta harremanetan. Horregatik, babes-politika publiko eraginkor batek prebentziora, parte-hartzera eta komunitate-bizitzara ere iritsi behar du.
Tratu ona indartzeak esan nahi du komunitate konektatuagoak eta erantzunkideagoak eraikitzea, haurrei eta nerabeei entzuteko, arriskuak detektatzeko, konfiantza sortzeko eta haien garapenean laguntzeko gai izango direnak. Aldi berean, haurtzaro-politika eta gazte-politika da: gaur babestea, bihar pertsona autonomoagoak, seguruagoak, parte-hartzaileagoak eta beren burua eta besteak zaintzeko gaitasuna dutenak bultzatzeko.
Proiektuaren webgune berriak (www.tratuonplus.org) pixkanaka bilduko ditu esperientzia pilotuak, sentsibilizazio-edukiak, prestakuntza-materialak, baliabide praktikoak eta emaitzak. Tratu Onen aurretiko ibilbidea eta baliabideak hemen kontsulta daitezke: www.tratuon.org
Tratu on+ Europar Batasunak kofinantzatutako proiektua da.
