Javier Remirez lehen lehendakariorde eta Lehendakaritzako eta Berdintasuneko kontseilari eta Nafarroako Gobernuko bozeramaileak “garai berrietara egokituz egitea, ekoiztea eta ekitea” ren garrantzia aldarrikatu du astearte honetan Lizarratik, herri honek eta bere merindadeak egin duten bezala, liburuari eta inprimaketari lotutako industria historikoari eusteko eta eremu berrietara zabaltzeko gai baitira, hala nola teknologiara, industria aurreratura, mekatronikara, ikerketara eta, are gehiago, sektore aeroespazialera, 30 enpresa baino gehiago baitaude batuta aukera berriak aztertzeko.
“Nafarroak Espainia osoarekiko duen pisu teknologikoa «% 10ekoa izanik, oso garrantzitsua da, eta, zalantzarik gabe, gure lurraldeko eremu honek zerikusi handia du ahalegin kolektibo horretan», azpimarratu du Remírezek, astearte honetan Lizarraldean Nafarroa Marka proiektua aurkeztu dela eta.
Lehendakariordeak Lizarra eta bere inguruneak “gune estrategiko eta pertsonen, ideien, hizkuntzen eta ohituren topagune eta trukagune” gisa duen balioa nabarmendu du. Balio horiek Nafarroa Markaren proiektua indartzearen aldeko apustua egiten duen Foru Komunitate osoari egotz dakizkioke. Hiri hau hasieratik sortu zen besteengan pentsatuz, kanpora begiratuz, eta guztion ongizatearekiko konpromiso handiarekin. Donejakue Bideak oso goiz bihurtu zuen pasabide estrategiko. Eta argi dago guzti horrek aztarnak uzten dituela” adierazi du Remírezek. Nafarroako lehendakariordeak nabarmendu du Lizarraldeak ekarpena egin diola Foru Gobernuak Nafarroa lurraldetik kanpo “lurralde berritzaile, jasangarri eta berdinzale” gisa proiektatzearen alde egindako apustuari.
“Lizarraldeak industria du, ezagutza eta talentua ditu, eta esperientzia ere bai. Ate berriak ireki ditzaketen funtsezko alderdiak. Eta hemen kokatzen da berriro ere Nafarro Marka», adierazi du Remirezek. Lehendakariordeak arreta berezia jarri du “ikuspegi sozialetik” berritzeko eta lurralde-kohesioa indartzeko beharrean, eta, horretarako, eraginkortasunez heldu behar zaie erronkei, hala nola despopulazioari, zahartzeari, immigrazioari edo enplegu nahikoa sortzeko beharrari, “geratu nahi duenak hala egin ahal izan dezan”.
Aretoa bete da, eskualdez eskualde egindako ibilbidea amaitzeko
Nafarroako Marka Lizarran aurkeztuta, Miguel de Eguía Parke Teknologikoko ekitaldi-aretoan, Foru Fobernuak lurraldeko bost merindadetan proiektu hau ezagutarazteko aurrez planifikatutako ibilbidea amaitu du. Proiektuaren helburua da komunitatea sortzea, dagoeneko dauden lankidetza-sareak indartzea eta Nafarroara talentua erakartzea.
Ekitaldia aretoa beteta egin da, eta bertan izan dira Ana Ollo bigarren lehendakariordea eta Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilaria; Óscar Chivite Lurralde Kohesiorako kontseilaria; Carmen Maeztu Eskubide Sozialetako, Ekonomia Sozialeko eta Enpleguko kontseilaria; Inma Jurío Barneko, Funtzio Publikoko eta Justiziako kontseilaria; Marta Ruiz de Alda Lizarrako alkatea; bai eta Nafarroako Markako mahaian parte hartzen duten parlamentari ordezkariak eta proiektu honen gobernantza taldea osatzen duten zuzendaritza nagusiak ere. Halaber, inguruko udaletako ordezkariak eta merindadeko gizarte-, ekonomia- eta kultura-agenteak bertaratu dira.
Ruiz de Alda alkateak bere hitzaldian adierazi duenez, Lizarraldeak “asko du emateko” Nafarroako Marka eraikitzeko prozesuan. Merindade aberatsa eta askotarikoa dela nabarmendu du, “sustrai sakonak dituena, baina etorkizunerako bokazioarekin”, bertako biztanleen potentzialean oinarrituta. “Gaur zerbait bereziki azpimarratu nahi badut, Lizarraldea egiten duten pertsonak dira, zalantzarik gabe. Enpresa-sare ausarta elikatzen duen eskualde gisa sendotu gara, etengabeko eraldaketara bideratua; izan ere, gure ekonomiaren benetako motorra gure ekintzaileen ausardian dago”, adierazi du Ruiz de Aldak. Era berean, alkateak “lurra zaintzen duen nekazaritzaren benetakotasuna eta herriei bizia eta kohesioa ematen dien tokiko enpresa txiki eta gertuko saltokien ezinbesteko sarea” nabarmendu du.
Ekonomia-, gizarte- eta kultura-munduko ordezkarien hitzaldiak
Julian Iantzi komunikatzaileak gidatu du ekitaldia, eta Pablo Hermoso de Mendoza burtzikari, abeltzain eta enpresariaren, María Luisa Elguea Lizarrako Merindadeko Enpresen Elkarteko (LASEME) kudeatzailearen, José Flamarique Lizarrako Merkatarien, Ostalatzaren eta Zerbitzuen Elkarteko lehendakariaren eta Isabel Sola Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiari atxikitako Bioteknologia Zentro Nazionaleko (CSIC) Biologia Molekular eta Zelularreko departamentuko ikertzailearen hitzaldiak izan ditu ardatz nagusi. Ekitaldian Baztan Gaiteroak taldearen musika-emanaldia ere izan da, eta Nafarroako Ereserkia eta “San Andresen Martxa” interpretatu dituzte.
Hitzaldien txandan, Pablo Hermoso de Mendozak azaldu du burtzikari eta zaldi-hazkuntzako enpresaburu gisa egindako ibilbide profesionalaren arrakastaren oinarrian “irmotasuna” egon dela. Izan ere, nafarra izateak eta bere jaioterrian jasotako heziketak eragin handia izan dute bere ibilbidean, pertsona gisa hezi baitzuten eta “ohikoa ez den” bide bat egitera eraman baitute. Nafarroak munduari “esportatzen dion guztiaren” balioa nabarmendu du, besteak beste, Lizarraldean hazten dituen zaldiak; goi-mailako burtzikari guztiek erabiltzen dituztenak. “Nafarrok sinetsi egin behar dugu. “Bagarela, ahal dugula eta leku pribilegiatu batean bizi garela sinetsi behar dugu”, adierazi du Hermoso de Mendozak. Nafarroaren izena toreatu duen munduko hainbat tokitan zabaltzeaz harro dagoela adierazi du.
Ildo beretik, María Luisa Elgeak balioa eman dio Lizarraldearen enpresa-bultzada nabarmendu du, «autonomoak nahiz lurraldean ekosistema industrial eta berritzailea sortzen duten multinazional handiak» osatzen duten askotariko ehunarekin. Azaldu duenez, mundu maian etengabe gertatzen ari diren aldaketen aurrean, garrantzitsua da programa zehatzak lantzea dibertsifikazioa sustatzeko eta beharrezko egokitzapen teknologikoak egiteko. Adibide gisa, merindadean sektore aeroespazialaren alde egiten ari diren apustua aipatu du. Horri dagokionez, aipagarria iruditu zaio, halaber, Nafarroako sei zentro teknologikoetatik hiruk egoitza Lizarraldean dutela: NAITEC, Lizarran; Teknologia eta Elikagaien Segurtasunerako Zentro Nazionala (CNTA), San Adrianen; edo Lurederra (Los Arcos).
Bestalde, José Flamariquek merkataritzak eta ostalaritzak herriak “bizirik mantentzeko” egiten duten ekarpena nabarmendu du; izan ere, sare hori gabe, “basamortu bat” izango lirateke. Gogorarazi duenez, jada 1090. Urtean Sancho Ramírez erregeak Donejakue Bidea desbideratu zuen Lizarrako Rua kaletik, garai hartako erromes guztiei zerbitzua emateko. “Gu gara Lizarra Marka”, adierazi du Merkatarien, Ostalaritzaren eta Zerbitzuen Elkarteko lehendakariak. Elkarteak ia 40 urte daramatza inguruko merkataritza-bizitza dinamizatzen. “Kanpaina ugari egin ditugu ordutik hona. Erdi Aroko Astea ere antolatzen dugu duela 37 urtetik. Merkataritzaren alde borrokatzen dugu, Lizarraren alde. Merkataria naiz 1993. urtetik, eta gustuko dut, zoriontsua naiz jendearekin harremanak izaten”, adierazi du.
Amaitzeko, CSICeko ikertzaile gisa duen ikuspegitik, Isabel Solak adierazi du gustuko duela Nafarroara itzultzea eta bere lurrak “ona denari eusten diola, baina, aldi berean, berritzen jarraitzen duela” ikustea. San Adrianen jaio zen baina Madrilera joan zen bizitzera, eta adierazi du ez duela inoiz ahazten “nafarrek duten irmotasunaren balioa eta aita nekazariarengandik ikasitako zintzotasuna”, ezta amarengandik jasotako “konpromisoaren balioa” ere. Era berean, Foru Komunitatean jasotako prestakuntza akademikoa nabarmendu du, herriko ikastetxetik Nafarroako Unibertsitateraino, non «jakintzaren ateak ireki zizkioten irakasle bereziak» izan baitzituen, bai eta zientziaren bidea ere. “Nafarroa oso ondo prestatutako jendea duen eskualdea da. Espainian eredu bat da. Beti sentitu naiz oso harro Nafarroako hezkuntzaz; mundua eta gure bizitza hobetzeko dugun tresnarik indartsuena da», helarazi du.
