Euskadi Eraldatuz 2030 Plana —Industria Planaren eta Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Planaren ildo beretik— Euskal Autonomia Erkidegoko enpresei eraldaketa- eta hazkunde-prozesuetan laguntzeko palanka estrategiko gisa finkatu da, produkzio-sare osora iristeko diseinatutako tresnekin, haien tamaina edozein izanik ere. Hala adierazi du Noël d’Anjou Ogasun eta Finantzetako sailburuak Euskal Autonomia Erkidegoko enpresentzako laguntzen ekosistemaren azterketan oinarritzen den “DEIA Topaketak” foroan.
D’Anjou sailburuak gogorarazi du Eusko Jaurlaritzak inbertsio eraldatzailera guztiz bideratuko den 1.000 milioi euro gehigarri mobilizatuko dituela, Euskal Finantza Aliantzaren esparruan. Horrela, produkzio-ereduaren egiturazko aldaketa bultzatuko da eta epe luzerako balioa sortu. Ahalegin horren bitartez, eta lankidetza publiko-pribatuari esker, 3.000 milioi euro baino gehiago lortuko dira enpresa-sarearen alde.
Irekiera ekitaldian, sailburuak ziurgabetasun geopolitiko gero eta handiagoak markatutako nazioarteko agertokian kokatu du foroa, ziurgabetasun geopolitikoak eragin berezia baitu energia-merkatuetan, nazioarteko merkataritzan eta inflazioan. Testuinguru horrek zuzenean eragiten die, halaber, Euskal Autonomia Erkidegokoaren moduko ekonomia ireki eta industrialei, eta enpresen marjinak tenkatzen ditu, batik bat sektore elektrointentsiboetan.
Egoera horren aurrean, d’Anjouk Euskal Autonomia Erkidegoko erakundeen erreakzio-gaitasuna nabarmendu du, enpresa-ekosistema babesteko 1.047 milioi euroko industria-ezkutua aktibatu baitute. Izatez, koiunturazko neurriak uztartu dituzte lehiakortasuna, inbertsioa eta deskarbonizazioa indartzera bideratutako sakoneko estrategiarekin.
“Foru-sistema ez da berezitasun historiko hutsa, abantaila estrategikoa ere bada, eta arau fiskal propioak diseinatzeko eta gure errealitate ekonomikora egokitutako finantza-tresnak mobilizatzeko aukera ematen digu”, eman du aditzera.
Lehiakortasuna bultzatzen duen fiskalitatea
Foroaren programaren barruan, Iñaki Alonso Ogasuneko sailburuordeak Ekonomia Itunaren garrantzia nabarmendu du, Euskadiri zerga-politika diseinatu eta aplikatzeko ahalmen berezia ematen dion heinean. Ahalmen hori edozein Estatuk duenaren parekoa da, batik bat moneta-politika zentralizatuta dagoen eta marjina fiskala mugatua duen Europako ingurunean.
Alonsok aditzera eman duenez, zerga-autonomiak aukera ematen du enpresa-hazkundera, berrikuntzara, trantsizio berdera eta kalitateko enplegura bideratutako politika fiskala garatzeko, betiere segurtasun juridikoko estandar handia duten foru-ogasun hurbil eta gardenetan oinarrituta. Elementu horiek lehiakortasunerako funtsezko elementuak dira nazioartean.
Horrez gain, gogorarazi du azken bi hamarkadetako erreforma fiskalek mekanismo berritzaileak gehitu dituztela, helburu bikoitzarekin: jarduera ekonomikoa bultzatzea eta Ongizate Estatua indartzea. Euskal Autonomia Erkidegoko esparru fiskalak arreta berezia jartzen du kapital produktiboaren optimizazioan, ekintzailetzan, hirugarren sektorearentzako laguntzan eta ezohiko krisien aurrean (pandemia, nazioarteko gatazkak edo energia-disrupzioak) arin erreakzionatzeko gaitasunean.
Foroaren barruan egin den mahai-inguruan, Amaia del Villar Finantzen Euskal Institutuko (FEI) zuzendariak Euskal Finantza Aliantzak betetzen duen zereginean sakondu du, Aliantza hori funtsezkoa baita produkzio-sarearen eraldaketa bizkortu dadin, aldaketa estrukturalen eta erronka globalen testuinguruan —hala nola trantsizio energetikoan, digitalizazioan, zahartze demografikoan edo autonomia estrategikoan—.
Finantzen Euskal Institutuko zuzendariak jada aktibatu diren Planaren lehen mugarri batzuk zehaztu ditu; Indartuz zuzeneko finantzaketako lerroa abiaraztea, enpresak eraldatzeko proiektuetarako mailegu eta abalen bidez; Finkatuz trakzio-enpresak errotzeko tresna indartzea eta egokitzea, erreferentziazko eragiketekin; eta Indartuz sozietatea sortzea, betiere zor malgua, enpresen eskalagarritasuna, azpiegitura aurreratuak eta trantsizio soziala gisako arloetan inbertsio eraldatzaile handiak egin daitezen.
Era berean, Del Villar zuzendariak aurreratu du Planean aurreikusitako beste ekimen batzuk garatuko direla 2026an eta 2027an, hala nola Elkargiren bidez abalatutako finantzaketa-lerroak, Indartuzen inbertsio-programa berriak eta Euskal Autonomia Erkidegoko Arrisku Kapitalak kudeatutako arrisku-kapitaleko bi funts berri —industria berria eta garapen bidean dauden sektoreak bultzatzeko helburuarekin—.
DEIA Topaketak foroan erakundeetako arduradunak eta eragile ekonomikoak bildu dira, eta ikuspegi integraletik aztertu dute nola artikulatu laguntza-ekosistema eraginkorra, betiere fiskalitatea, finantzaketa eta lankidetza publiko-pribatuko tresnak uztartuta.
