- Guztira, ebakuntza baten zain 150 egun baino gehiago zeramatzaten 1.721 pertsonak eman dute baimena ebakuntza itunpeko zentroetan egiteko
- Medikuek Osasun Ministerioaren Esparru Estatutuaren aurka egindako greba-egunak abenduan hasi ziren, eta, harrezkero, ebakuntza kirurgiko bat egiteko batez besteko atzerapena 20 egunetan igo da eta 77,4 egunera iritsi da
- Bestalde, Osakidetzak % 19 murriztu du azken sei hilabeteetan erresonantzia magnetikoen probetarako sarbidea, batez ere onkologiaren eta kardiologiaren alorrean erabiltzen den ekipamendua
Osakidetzak ebakuntza kirurgiko bat egiteko itxarote-denborak luzatzeko joerari eutsi ahal izan dio, medikuek joan den abenduaz geroztik Estatuan Osasun Ministerioaren Esparru Estatutuaren aurka protestatzeko lau astetan greba egin badute ere. Osakidetzak abian jarritako txoke-planari eta ebakuntza baten zain sei hilabete baino gehiago daramatzaten pazienteak (orain arte 1.721 pertsona) itunpeko zentroetara bideratu izanari esker (150 egunetik aurrera bideratzen dira), zerrendek ez dute neurri handiegian gainezka egin.Hala ere, batez besteko itxarote-denbora 20 egun igo da joan den azaroaren amaieraz geroztik, itxarote-denborei dagokienez Euskadi oraindik ere daturik onenak dituzten autonomia-erkidegoetako bat bada ere.
Datu horiek Osakidetzaren azken seihilekoko balantzetik atera dira. Balantze horretan, itxarote-zerrenden 2025eko azaroaren 30etik 2026ko maiatzaren 23ra bitarteko egoera jasotzen da. Azken egun hori medikuek Osasuneko ministro Mónica Garcíarekin Esparru Estatutua dela eta duten lan-gatazkaren esparruan egindako grebaren azken eguna izan zen. Aldi horretan, itxarote-zerrenda kirurgikoan zeuden pazienteen kopurua 24.103tik 28.672ra igo da, eta batez besteko atzerapena, berriz, 54,19 egunetik 77,40 egunera. Duela urtebete, 2025eko maiatzean, batez besteko atzerapena 56,61 egunekoa zen.
Gogorarazi beharra dago Osakidetzak duela bi urte, 2024ko uztailean, talka-plan bat jarri zuela abian, eta hari esker itxarote-denborak nabarmen murriztu ahal izan zirela eta pandemiaren aurreko zifretara itzuli zirela. Plan horrek lehentasunezko esku-hartzea behar duten arloak zituen ardatz, eta arreta berezia eskaintzen zien 180 egunetik gorako atzerapenak zituzten pazienteei. Aplikatzen hasi zenetik, Osakidetzak zerrenda kirurgikoaren atzerapenak 60 egunetik jaistea lortu zuen, eta, beraz, egoera onean zegoen medikuen Estatuko grebarako deialdia egin zen arte.
Ildo horretan, eta eragina murrizten saiatzeko, Osasun Sailak eta Osakidetzak ezohiko neurriak abiarazi dituzte, eta emaitza onak izaten ari dira. Adibidez, apirilaz geroztik, ebakuntza baten zain 150 egun baino gehiago zeramatzaten 1.721 pertsonak berretsi dute itunpeko zentro batera bideratzeko erabakia. Ildo horretan, Osakidetzak gogorarazi du lehentasuna pazienteen segurtasuna eta arreta bermatzea eta eskura dauden aukera guztiak haien eskura jartzea dela.
Itxarote-zerrendei buruzko datuak
Bestalde, 2026ko maiatzeko itxarote-zerrenden egoerei dagokienez, ospitaleko kontsulten esparruan batez besteko itxarote-denbora 74,80 egunekoa da, eta azaroaren amaieran, berriz, 56,54 egunekoa zen. Zerbitzuaren arabera, Traumatologia eta Oftalmologia dira itxarote-denborarik luzeenak dituzten espezialitateak. Aldiz, nabarmendu beharra dago ez dagoela itxarote-denborarik paziente onkologikoen eta bihotzeko kirurgiako pazienteen kasuan, eta itxaronaldia oso laburra dela Medikuntza Nuklearreko eta Erradiodiagnostikoko zerbitzuetan.
Proba osagarriek ere lan-gatazkaren eragina islatu dute. Batez besteko itxaronaldia 63,74 egunekoa da, eta azaroaren amaieran, berriz, 42,23 egunekoa zen. Ildo horretan, azpimarratu beharra dago proba guztietan eragina ez dela bera izan. Izan ere, adibidez, erresonantzia magnetikoak (nagusiki onkologiaren eta kardiologiaren esparruan erabiltzen den ekipamendua) egiteko denbora % 19 murriztu da azken sei hilabeteetan.
% 19ko murrizketa erresonantzia magnetikoak egiteko itxarote-zerrendetan
Ildo horretan, Osakidetzak 7.569 pertsonatan murriztu du erresonantzia magnetiko bat egiteko itxarote-zerrenda azken sei hilabeteetan. Horrek esan nahi du % 19 inguru murriztu dela, eta agerian uzten du jarduera diagnostikoa indartzeak osasun-sistema publikoan duen zuzeneko eragina.
2025eko irailean, 40.506 paziente zeuden proba hori egiteko itxarote-zerrendan, eta 2026ko martxoan, berriz, 32.937 erregistratu ziren. Bilakaera hori eskuragarri dauden ekipamenduen erabilera optimizatzeko, laguntza-jarduera areagotzeko eta diagnostiko-baliabideen antolaketa hobetzeko egindako ahaleginaren ondorioa da.
Murrizketa hiru lurralde historikoetan gertatu da, eta Gipuzkoan bereziki esanguratsua izan da. 2026ko martxoan, itxarote-zerrenda 11.624 pazientekoa zen Gipuzkoan (1.937 makinako), 16.011koa Bizkaian (2.001 makinako) eta 5.302koa Araban (1.060 makinako). Sei hilabete lehenago, 2025eko irailean, 14.913 paziente ziren Gipuzkoan (2.486 makinako), 18.132 Bizkaian (2.267 makinako) eta 7.461 Araban (1.492 makinako). Horrek presio asistentzialaren murrizketa orokorra izan dela islatzen du.
Beherakada horrek zuzeneko eragina du pazienteen arretan. Izan ere, aukera ematen du proba diagnostikoak arinago egiteko eta prozesu klinikoak bizkortzeko, eta, horren bidez, hobetu egiten da osasun-arretaren kalitatea.
Diagnostikoak egiteko ahalmena ekipamendu berriekin indartzea
Hobetzeko joera hori, gainera, azken belaunaldiko erresonantzia magnetiko berriekin indartuko da. Gipuzkoan, ekainean bi ekipamendu berri jarriko dira abian Donostia Unibertsitate Ospitalean, eta horrek atzerapenak murrizten jarraitzea eta diagnostikoak egiteko ahalmena handitzea ahalbidetuko du.
Guztira, Osakidetzak lau erresonantzia magnetiko berri izango ditu 5,5 milioi euroko inbertsioari esker. Haietako bi ekainean jarriko dira abian Donostialdeko ESIan, eta gainerako biak Ezkerralde-Enkarterri-Gurutzetako ESIan instalatuko dira: bata Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean (aurreikusitakoaren arabera, udazkenean jarriko da abian, obrak amaitu ondoren), eta bestea Lehen Mailako Arretako sarean (kokapena aurki zehaztuko da).
Azken belaunaldiko ekipamendu horiei esker, miaketak doitasun handiagoarekin eta bizkorrago egin ahal izango dira, proba bakoitzaren denbora murriztuko da eta paziente gehiago artatuko dira. Ekipamendu horiek gaineratzeko erabakia 2025-2032 aldiko Azpiegitura eta Ekipamendu Sanitarioen Programaren parte da, eta bat dator Euskadiko Osasun Itunaren ildo estrategikoekin, bereziki azpiegiturak indartzeari eta berrikuntza teknologikoaren aldeko apustuari dagokienez.
Neurri horiekin, Osakidetzak aurrera egiten jarraitzen du bere parke teknologikoa modernizatzeko eta arreta etengabe hobetzeko bidean, pertsonak ardatz dituen osasun-sistema publiko arinagoa eta efizienteagoa eskaintzeko helburuarekin.
Osasun Ministerioaren erantzukizuna
Seihilekoko balantze horrekin, Osasun Sailak eta Osakidetzak gogorarazi dute itxarote-zerrenden murrizketa —2024an abian jarritako talka-planarekin— eta etengabeko hobekuntza ez direla helburu isolatuak, Euskadiko Osasun Itunean ezartzen diren egiturazko konpromisoak baizik, kalitatezko osasun publiko unibertsala eta jasangarria bermatzeko ezarritako ibilbide-orri batekin.
Ildo horretan, eta elkarrekin egindako ahaleginak espero ziren fruituak eman ditzan eta greba-egun gehiago aurreikusten direla kontuan hartuta itxarote-zerrendak handitu ez daitezen, Osasun Sailak eta Osakidetzak Osasun Ministerioari eskatu diote bide guztiak azter ditzan Euskadik herritarren osasun-arretaren defentsan beharrezkoak diren funtzioak erabat bete ahal izateko.
