Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Udako Ikastaroetako 12 ikaslek askatasunaz gabetutako 20 pertsonarekin partekatu dute gela. Esperientzia hori “Espetxe barruko eta kanpoko kriminologia: bidegurutzea” ikastaroan izan dute, joan den uztailaren 17an Gipuzkoako Espetxean, Zubietan.
Kriminologiako Euskal Institutuak antolatu du ikastaroa, Justizia eta Giza Eskubideen Sailarekin lankidetzan, eta Gema Varona Institutuko presidenteak zuzendu du. Euskal espetxe batean egiten den laugarrena da. Helburu nagusia da barrutik ezagutzen dutenen ahotsa eta esperientziak esparru akademikora hurbiltzea, zigorra betetzen ari direlako edo askatasunik gabe egon zirelako.
Espetxe-sistematik igaro diren pertsonen esperientziak ezagutza iturri bereziki baliotsuak dira espetxeen funtzionamendua ulertzeko eta kriminologiari eta zigor justiziari buruzko hausnarketa eta eztabaida sustatzeko, ikuspegi teoriko zein praktiko batetik. Ahots horiek entzuteak aukera ematen du espetxe-sistemaren dinamikak osorik aztertzea eta errealitatera hobeto egokitzen diren politika publikoak diseinatzen laguntzea.
Proposamenak, halaber, espetxea bere harresiak gainditzen dituzten fenomenoak behatzeko espazio gisa ulertzera gonbidatzen du, hala nola desberdintasun sozialak edo botere-harremanak, unibertsitatearen eta espetxe-eremuaren arteko elkarrizketa sortuz.
Ikastaroa EHUko kriminologiako ikasleek adingabeentzako zentro itxi batera egindako bisitan adingabe batek egindako galdera batetik sortu zen: “Lau urte daramatzazue pertsonek delitu batek delitu bat zergatik egiten duten aztertzen? Badakit zergatik egin nuen nirea”. Gogoeta hori izan zen delituaren kasuei, erreparazioari, prebentzioari eta hezkuntzak giza eskubideen ikuspegitik duen zereginari buruz hitz egiteko abiapuntua.
