- Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburu Denis Itxasok lankidetza publiko-pribatua proposatu du Madrilen, lurzoru publikoa azalera-eskubideko erregimenean mobilizatzeko eta inbertsioa erakartzeko
- Eusko Jaurlaritzak, era berean, lankidetza-bide bat bultzatzen du sektore pribatuarekin, laguntza publikoen bidez titulartasun pribatuko lurzorua mobilizatzeko, merkatu libretik kanpo geratu diren erdiko klaseko pertsonentzako eta langileentzako alokairu eskuragarriko etxebizitzak sustatzeko
- Etxebizitzaren Gizarte Funtsak 2.000 milioi euro mobilizatu nahi ditu, eta 10.000 etxebizitza babestu sustatzea erraztu. Horretarako, lehenengo ekarpen publikoa 20 milioi eurokoa izango litzateke, erakunde-kapitala erakartzeko
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburu Denis Itxasok asteazken honetan Madrilen Etxebizitzaren Gizarte Funtsa sortzearen alde egin du, etxebizitza babestuaren sustapena bizkortzeko eta alokairu eskuragarriaren eskaintza zabaltzeko tresna gisa. Madrid SIMA 2026 Higiezinen Nazioarteko Azokan parte hartu duenean adierazi du hori; bertan lankidetza publiko-pribatua proposatu du, lurzoru publikoa azalera-eskubideko erregimenean mobilizatzeko eta inbertsioa erakartzeko. Sailburuaren hitzaldia “Inbertitzaile instituzionalen finantzaketa- eta sarrera-egiturak eta etxebizitza eskuragarrien azpiegitura-funtsak» mahai sektorialaren esparruan egin da, IFEMAn. Mahai horretan, sailburuak lidergo publikoa, lurzoruaren mobilizazioa eta epe luzeko inbertsio instituzionala interes orokorraren zerbitzura uztartzeko euskal estrategia azaldu du.
Sailburuak hiriburuan duen agenda instituzionalak —gaur, asteazkena, maiatzak 20, eta bihar, osteguna, maiatzak 21— etxebizitza-politika publikoaren erronka nagusietako batzuk ditu ardatz: etxebizitza eskuragarriaren finantzaketa, lankidetza publiko-pribatua, Etxebizitzaren Estatuko Planaren garapena, metropolialdeetako eremu tentsionatuen erantzuna eta etxebizitza eskuratzearekin lotutako proiektuen aintzatespen sektoriala. Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailaren presentzia instituzionalaren helburua da etxebizitza babestuaren eskaintza handitzeko eta etxebizitza-presio handiko testuinguruetan etxebizitza eskuratzeko aukera errazteko gai diren tresna berriei buruzko eztabaida indartzea.
Bere hitzaldian, Itxasok esan du «etxebizitza XXI. mendeko azpiegitura sozial nagusietako bat» dela, eta aurrekontu publikoa, lurzoru publikoa, hirigintza-arintasuna, finantza-adimena, industrializazioa eta epe luzeko kapital pribatua konbinatzeko beharra defendatu du, «beharrezko eskalan» etxebizitza eskuragarria eraikitzeko. Azaldu duenez, helburua ez da ekimen publikoa ordezkatzea, baizik eta erantzuna emateko gaitasuna biderkatzea, finantziazio-formula berrien bidez, parkea babestua handitu ahal izateko, ahalegin guztia kontu publikoetara eraman gabe.
Etxebizitzaren Gizarte Funtsa, lurzoru publikoa mobilizatzeko
Eusko Jaurlaritzak SIMA azokan aurkeztutako proposamenaren ardatz nagusietako bat Etxebizitzaren Gizarte Funts bat garatzea da, epe luzeko inbertsio instituzionala erakartzeko eta lurzoru publikotik abiatuta alokairu eskuragarriko etxebizitza babestuen sustapenak finantzatzeko. Euskal Autonomia Erkidegoak planteatutako ereduak lau elementu nagusi ditu: lurzorua, kapitala, zorra eta kudeaketa profesionala. Formulak honako alderdi hauek aurreikusten ditu: lurzoru publikoaren erabilera azalera-eskubideko erregimenean; lurzoruaren titulartasun publikoari eustea; alokairura bideratutako sustapenen garapen osoa; epe luzeko babesa; eta gutxiengoaren kapital publikoan, inbertsio pribatu nagusian eta epe luzeko zorrean oinarritutako finantza-egitura. Horrela, lurzorua ez da saltzen eta eraikinak Administrazioaren esku geratzen dira ezarritako epea amaitu ondoren.
Sailburuak azaldu duenez, ereduaren errentagarritasuna ezin da espekulazioan oinarritu, ezta prezioen gaineko tentsioan ere, baizik eta kostu errealistetan, errenta egonkorretan, okupazio handian eta finantza-jasangarritasuna eta inpaktu soziala bermatuko duten denbora-muga luzeetan.
Eusko Jaurlaritzak sustatutako Etxebizitzaren Gizarte Funtsak 2.000 milioi euro mobilizatu nahi ditu, eta 10.000 etxebizitza babestu sustatzea erraztu. Horretarako, lehenengo ekarpen publikoa 20 milioi eurokoa izango litzateke, erakunde-kapitala erakartzeko Tresna diseinatuta dago iraunkortasun-bokazioa duten eragileak erakartzeko, hala nola gizarte-aurreikuspeneko erakundeak, fundazioak, Europako finantzaketa, banku publikoa eta inpaktu-inbertsioa, eta hori guztia arau egonkorrak, gobernantza argia eta etxebizitzaren helburu publikoarekin bateragarriak diren itzulkinak oinarri hartuta.
Testuinguru horretan, Itxasok defendatu du “inbertsio pazientea nahi badugu, arau pazienteak behar ditugu: argiak, egonkorrak eta denboran iraunkorrak”, eta azpimarratu du lankidetza publiko-pribatuak parke babestua zabaltzeko balio behar duela, eta ez etxebizitzaren arloko lidergo publikoa diluitzeko.
Lurzoru pribatua alokairu eskuragarrirantz mugiarazteko bide bat
Eusko Jaurlaritzak bultzatutako lankidetza publiko-pribatuko bigarren formula bat azaltzeko ere balio izan du sailburuaren hitzaldiak: lurzoru pribatua alokairu eskuragarriko sustapenetara bideratzea, pizgarri publikoen bidez. Ildo horretan, Itxasok azaldu du nola funtzionatzen duen Gobernu Kontseiluak onartutako alokairu eskuragarriaren Aginduak. Alokairu sozialaren eta merkatu librearen arteko espazio bat irekitzeko sortu zen tresna da, eta etxebizitza eskuratzeko zailtasunak dituzten langile-familiei eta erdiko klaseei zuzenduta dago.
Neurri horri esker, sustatzaile pribatuek hitzarmenak sinatu ahal izango dituzte Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailarekin, 50 urtez alokairu babestu eskuragarrira bideratutako sustapenak garatzeko, egonkortasuna, iraunkortasuna eta sarbide-baldintzen gaineko kontrol publikoa bermatuz. Sustapen horiek bideragarri egiteko, Eusko Jaurlaritzak 45.000 eurorainoko laguntzak emango ditu etxebizitza bakoitzeko. Politika Etxebiden izena emanda dauden eta urtean 21.000 eta 39.000 euro arteko errenta haztatuak dituzten bizikidetza-unitateei zuzenduta dago. Talde horretan 7.000 unitate baino gehiago daude erregistratuta; izan ere, pertsona horiek errenta-tarterik baxuenetan egon ez arren, gero eta zailtasun handiagoak dituzte merkatu librean sartzeko.
Estrategia bikoitz horrekin —Funts Sozial baten bidez lurzoru publikoa mobilizatzea eta alokairu eskuragarria edukitzeko lurzoru pribatua aktibatzea—, Eusko Jaurlaritzak etxebizitza babestuaren eskaintza zabaltzera, erantzuteko gaitasun publikoa indartzera eta etxebizitza eskuratzeko gero eta presio handiagoari erantzuteko aukera emango duen sistema finantzarioki jasangarri bat sortzera bideratutako eredu bat defendatzen du.
