- Mugak/ Euskadiko Nazioarteko Arkitektura Bienalak bere seigarren edizioaren gako kontzeptualak aurkeztu ditu gaur Euskadiko Arkitektura Institutuan. Edizio hori 2027ko udazkenean egingo da
- Herri-adierazpide ezagun batetik abiatuta —“Egokia, Ederra, Eskuragarria”—, lan onaren, edertasunaren eta irisgarritasun ekonomikoaren arteko harremana aztertzea proposatzen du Mugak/ek, arkitektura eztabaida publikoaren erdigunean jarriz
- Prestaketa-lanen esparruan, bienalaren antolakuntzak iragarri du datorren 2026ko ekainean irekiko dela Onsite Mugak/deialdi berria
Mugak/ Euskadiko Nazioarteko Arkitektura Bienalak —Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak bultzatutako ekimena— bere seigarren edizioaren esparru kontzeptuala aurkeztu du gaur Euskadiko Arkitektura Institutuan. Edizio hori 2027ko udazkenean egingo da.
Aurreko edizioa utopia garaikideei eskaini ondoren, «Gazteluak airean» lelopean, Mugak/ek etapa berri bati ekingo dio orain, oinak berehalako errealitatean jarrita. «Egokia, Ederra, Eskuragarria» lelopean, Bienalak galdera bezain xume eta premiazko bati buruzko hausnarketa proposatzen du: gaur egun posible al da pertsona guztientzako espazio on, eder eta eskuragarriak eraikitzea?
Kontzeptua gaur goizean aurkeztu dute Donostiako Euskadiko Arkitektura Institutuan egindako ekitaldi batean. Bertan izan dira Denis Itxaso Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda sailburua, Pablo García Astrain Etxebizitza, Lurzoru eta Arkitektura zuzendaria, María Arana arkitekto eta Bienaleko komisarioa eta José Ángel Medina Murua Euskadiko Arkitektura Institutuko zuzendaria.
Prentsaurrekoan jakitera eman dutenez, Mugak/ek bere izaera egituratzaile eta nazioartekoa mantenduko du 2027an. Programazioa hiru lurralde historikoetan zabalduko da, eta Euskadi profesionalen, erakundeen, kultur eragileen eta herritarren arteko topagune bihurtuko du berriro.
Herri-formula bat krisi global bati aurre egiteko
“Egokia, Ederra, Eskuragarria” adierazpide ezaguna, zuzena eta, itxuraz, egunerokoa da, baina ia inork ez du aintzat hartzen, beti baitago hiru premisa horietakoren batek huts egingo duelako susmoa. Hauxe da Bienalaren zuzendaritzak gaur egungo gizarteari eragiten dioten tentsio handietako batzuk mahai gainean jartzeko abiapuntua: arkitekturaren erantzukizun etikoaren (ona dena), bizi garen espazioen kalitate estetikoaren (ederra dena) eta ekonomikoki eskuragarriak diren irtenbideak bermatzeko beharraren (merkea dena) arteko harremana.
Etxebizitzaren krisia, klima-larrialdia, materialen gabezia, lan-prekarietatea, eskulan kualifikatuaren falta eta kontsumo-ereduen presioa ezaugarri dituen testuinguru honetan, arkitektura eztabaida publikoaren erdigunera itzultzea proposatzen du Mugak/ek. Edizio berriak galdetu nahi du zergatik bizi, lan egin, ikasi edo erlazionatzen garen espazioen kalitateak ez duen toki ageriago bat hartzen gizarte-elkarrizketan.
Bere hitzaldian, Denis Itxaso Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda sailburuak arkitektura «elkarrizketa publikoaren erdigunean» jartzeko beharra defendatu du, eta herritarren eguneroko bizitza hobetzeko tresna gisa duen eginkizuna aldarrikatu du. Ildo horretan, azpimarratu du Mugak/ekimenaren seigarren edizioa 2027ko urriaren 7tik 2028ko otsailera bitartean egingo dela, «Ona, polita, merkea» lelopean, eta gizartean eztabaida zabaldu nahi duela «kalitatezko espazio jasangarriak eta ekonomikoki irisgarriak» eraikitzeko aukerari buruz, fokua etxebizitzan, espazio publikoan eta hiri-inguruneen kalitatean jarriz. «Arkitektura ezin da ulertu luxu gisa, ezta espezialistentzat gordetako eztabaida gisa ere. Guztioi eragiten digu, nola bizi garen, nola bizi garen eta gure eguneroko bizitza nola garatzen den zehazten duelako «, adierazi du.
Itxasok azpimarratu du, gainera, Biurtekoak bere dimentsio publikoa zabaltzen jarraitu nahi duela, gero eta parte-hartze handiagoa izan ondoren; izan ere, lehen edizioan, 2017an, 30.000 bisitari inguru izan zituen, eta, 2025ean, instalazio iragankorrei eta jarduerei lotutako 300.000 bisita baino gehiago izan zituen. Sailburuak aurreratu duenez, Mugak ibilbide-orria ekainean bertan hasiko da, On Site Mugak deialdiarekin. On Site Mugak Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuetako espazio publikoan arkitektura iragankorrei buruzkoa da, eta ondoren, Open Mugak, 2026ko urrian, eta Off Mugak, 2027ko urtarrilean, Biurtekoaren espirituari lotutako jarduera eta proposamen berriak sartzeko. «Mugak/plataforma irekia izatea nahi dugu profesionalentzat, kultur eragileentzat eta herritarrentzat, arkitekturaz hitz egitea espazio duinak, jasangarriak eta ondo pentsatuak bizitzeko eskubideaz hitz egitea ere badelako. Erronka da erakustea kalitatea, edertasuna eta irisgarritasuna ez direla zertan bateraezinak izan «, adierazi du.
Edertasunerako eskubidea eta egunerokoaren kalitatea
Mugak/en seigarren edizioak onaren, ederraren eta merkearen arteko tentsioa aztertuko du, ikuspegi zabal, kritiko eta garaikide batetik. Bienalak arkitektura arruntaren balioa birpentsatzeko gonbita egingo du, hau da, herritar gehienen eguneroko bizitza osatzen duen eta, hain zuzen ere horregatik, gizartea eraldatzeko gaitasun itzela duen arkitektura horrena.
María Arana Bienaleko komisarioak adierazi duenez, leloak aukera ematen du “gai deseroso baina beharrezko bati” heltzeko: “nola demokratizatu kalitatezko arkitekturarako sarbidea, eskuragarria dena hutsala, pobrea edo edertasunik gabea dela suposatu gabe”. Aranak diseinu onaren, eraikuntza-eraginkortasunaren eta justizia sozialaren arteko lotura berreskuratzeko beharra defendatu du, arkitekturak garrantzi handiko erronka material, ekonomiko eta kulturalei aurre egin behar dien une honetan.
Iraganera begiratzea erantzun berriak irudikatzeko
Mugak/ 2027ek iraganeko erreferentziak ere bilatuko ditu, orainaldirako erantzun berriak irudikatu ahal izateko. Bienalak elkarrizketa bat ireki nahi du berrikuntza, eskuragarritasuna eta arkitektura-kalitatea uztartzeko aukerari buruz. Kontua ez da iraganeko irtenbideei soilik begiratzea, baizik eta galdetzea zer ikaskuntza eraman daitezkeen gaur egun etxebizitzari, jasangarritasunari, materialen ekoizpenari, industrializazioari, birgaitzeari eta espazio atseginagoak izateko eskubideari buruzko eztabaidara.
Horrela, Mugak/en edizio berriak arkitektura objektu bikain edo egile-keinu gisa ulertzen duen iruditeria gainditu nahi du, arreta espazio komun, eguneroko eta eskuragarrietan jartzeko. Leku horiek, hain zuzen ere eguneroko bizitzaren parte direnez, onak, ederrak eta bidezkoak ere izan behar dute.
Onsite Mugak/ deialdiaren lasterko irekiera
Bide-orri honen lehen mugarri gisa, Bienalaren antolakuntzak aurreratu du 2026ko ekainean irekiko dela ofizialki Onsite Mugak/ deialdi berria. Programa honek egungo edizioaren espirituarekin bat datozen arkitektura iragankorreko proposamenak eta esku-hartzeak aktibatzea bilatuko du espazio publikoan, eta plataforma bat eskainiko du sektoreko profesionalek planteatutako erronkei erantzungo dieten proiektuak aurkez ditzaten. Parte hartzeko oinarri osoak laster jakinaraziko dira Bienalaren kanal ofizialen bidez.
