- Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailak 760 jakinarazpen bidali dizkie euskal enpresei, aldi baterako kontratuetan eta aldizkako kontratu finkoetan egon daitezkeen irregulartasunak erregularizatzeko
Euskadiko Lan Ikuskaritzak, Eusko Jaurlaritzako Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailaren mende dagoen erakundeak, balizko irregulartasunak antzeman ditu 1.438 lan kontratutan 2026an. Kontrol eta zaintza lan horren ondorioz, 760 jakinarazpen bidali ditu Euskadiko enpresetara, kontratazioan egon daitezkeen iruzur egoerei buruz ohartarazteko eta haien borondatezko erregularizazioa sustatzeko.
Jarduera horiek Iruzurraren aurka Borrokatzeko Tresnaren bidez egindako lanaren baitan daude. Tresna hori Lan Ikuskaritzako Estatuko Erakundearen eta Euskadiko Lan Ikuskaritzaren arteko lankidetza sistema bat da, eta lan arloko araudiaren balizko ez-betetzeak goiz identifikatzea ahalbidetzen du.
Mekanismo horren bidez, enpresek informazio jakinarazpen bat jasotzen dute beren kontratazio modalitateetan irregulartasun zantzuak atzematen direnean. Jakinarazpena jasotzen dutenetik, hilabeteko epea dute egoera zuzentzeko. Epe horren barruan erregularizaziorik egiten ez bada, dagokion ikuskapen jarduera aktibatuko da.
“Lan Ikuskaritzaren prebentzio jardunari esker, laneko iruzurra eragin dezaketen egoerak antzeman eta zuzendu daitezke, zehatzeko esku hartzea beharrezkoa izan aurretik ere. Enpresa gehienek betetzen duten arren, ehuneko txiki bat ez da betetzen, eta gure helburua ez da soilik ez-betetzea atzematea, baizik eta erregularizazioa bultzatzea eta kontratazio modalitateak garatutako jardueraren legezkotasunarekin eta errealitatearekin bat datozela bermatzea ere”, zehaztu du Elena Pérez Barredo Lan eta Gizarte Segurantzako sailburuordeak.
“Datuek agerian utzi dute oraindik ere justifikaziorik gabeko behin-behinekotasuneko praktikak eta aldizkako kontratu finkoaren erabilera desegokiak aurkitzen ditugula. Egoera horiei aurre egitea funtsezkoa da langileen eskubideak babesteko eta lan harreman egonkorragoak eta kalitate handiagokoak lortzeko”, azaldu du.
Behin eta berriz kontratatzea
Jarduera gune nagusietako bat aldi baterako kontratazio errepikatua izan da. Ikuskaritzak aldi baterako kontratazio mota desberdinen erabilera sistematiko eta jarraituaren kasuak identifikatu ditu —obra edo zerbitzuko kontratuak, aldi baterakoak, bitartekotasunekoak, praktiketakoak, prestakuntzakoak edo errelebokoak— langile berberekin, eta 18 hilabetetik gorako alta aldiak lortu ditu azken lau urteetan eta
% 65etik gorako lan lotura aldi horretan.
Arlo horretan, 435 enpresari bidali zaizkie jakinarazpenak, eta 895 langileri eragin diete. Euskadin Gizarte Segurantzan alta emandako langileak dituzten konpainia guztien % 0,5 dira empresa horiek, gutxi gorabehera. Lurraldeka, 50 Arabakoak dira, 235 Bizkaikoak eta 150 Gipuzkoakoak.
Aldi baterako kontratuak
Era berean, Ikuskaritzak 132 enpresari bidali dizkie jakinarazpenak, legezko edo ohiko iraupen mugak gainditzen dituzten aldi baterako kontratuekin lotutako balizko ez-betetzeengatik. Antzemandako irregulartasunen artean, honako hauek daude: obra edo zerbitzu kontratuak, 36 edo 48 hilabete baino gehiagoz indarrean egon direnak; ekoizpenaren gorabeherengatiko behin-behineko kontratuak, 12 hilabete baino gehiago irauten dutenak; eta aldi baterako bi kontratu edo gehiago kateatu izana azken 24 hilabeteetan, altako 18 hilabeteak gaindituz, bai zuzeneko kontratazioan, bai aldi baterako laneko enpresen bitartez.
Lurraldeka, enpresa horietako 24 Araban daude, 75 Bizkaian eta 33 Gipuzkoan. Ez-betetze mota horrek altan dauden langileak dituzten euskal enpresa guztien % 0,3ri eragiten dio.
Aldizkako finkoak
Aldizkako kontratu finkoei dagokienez, Euskadiko Lan Ikuskaritzak gutunak bidali dizkie 193 enpresari, 343 kontratutan irregulartasunak antzeman ondoren. Zehazki, modalitate horrekin kontratatutako langileek altan jarraitzen duten egoerak identifikatu dira, modu jarraituan edo ia etengabean, praktikan enpresaren egiturazko behar iraunkorrei erantzuten dien jarduera bat garatuz.
Eraginpeko pertsonek, gutxienez, hamar hilabete eta erdi eman dituzte altan azken hamabi hilabeteetan, hau da, denboraren % 87,5eko lan lotura, bai zuzeneko kontratazioaren bidez, bai aldi baterako laneko enpresen bidez. Egoera horrek aldizkako kontratu finkoaren izaera indargabetzen du, aldizkako jardueretarako eta jarduera ez-iraunkorretarako sortua.
Lurraldeka, 21 enpresa Arabakoak dira, 102 Bizkaikoak eta 70 Gipuzkoakoak, hau da, altan dauden langileak dituzten euskal enpresa guztien % 0,9.
Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailak berretsi egin du Lan Ikuskaritzaren zereginarekin duen konpromisoa, funtsezkoa baita lan araudia betetzen dela bermatzeko, bidezko lan harremanak sustatzeko eta Euskadin kalitate handiagoko lan merkatu baterantz aurrera egiteko.
Datu horien aurrean, Mikel Torres Lehendakariordeak eta Ekonomia, Lan eta Enplegu sailburuak defendatu egin du bere eta Eusko Jaurlaritzaren konpromisoa lan eskubideen defentsarekin, enpleguaren egonkortasunarekin eta prekarietatearen aurkako borrokarekin. “Lan merkatu sendo, lehiakor eta kalitatezko enpleguan oinarritutako bat behar du Euskadik. Prekarietatearen edo kontratazioaren iruzurrezko erabileraren oinarrituta ezin da hazkunde ekonomiko iraunkorrik izan”.
“Ekonomia, Lan eta Enplegu Sailak zaintza, ikuskapen eta laguntza tresna guztiak sendotzen jarraituko du, enpleguaren sorrerarekin batera egonkortasuna, segurtasuna eta lan eskubideak errespetatzea bermatzeko. Lan duina defendatzea ere bada gure eredu ekonomiko eta soziala indartzea”, gaineratu du Torresek.
