- Ikerketek gaixotasunen detekzio goiztiarra, animalien ongizatea eta klima-aldaketak abeltzaintza-ekoizpenean duen eragina jorratuko dituzte
- Hiru proiektuak ‘Ezagutza Sortzeko Proiektuak – Ikerketa Bideratua INIA-CCAA’ deialdian aukeratu dira eta Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren mendeko Estatuko Ikerketa Agentziak finantzatuko ditu
- Kostuak gero eta handiagoak eta marjinak gero eta txikiagoak diren testuinguru honetan, berrikuntza funtsezko tresna da ustiategien errentagarritasuna eta jasangarritasuna indartzeko
NEIKERek abeltzaintzako ikerketa-ildo estrategikoak indartu ditu sektorearen erronka nagusietako batzuetan ardaztutako hiru proiekturen bidez. Ikerketei esker, aurrera egingo da behien paratuberkulosiaren detekzio goiztiarrean eta jaiotzen direnetik erresistentzia handiagoa duten animaliak hautatzean, hazkuntza geldoko oilaskoen ongizatea hobetuko da ingurumen-iragarle berrien bidez, eta adimen artifiziala aplikatuko da, klima-aldaketak esnetarako behien produktibitatean duen eragina murrizteko.
Lan-ildo horiek indartuta, NEIKERek, Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren mendeko entitateak, berrikuntza teknologikoa, animalia-ongizatea eta ingurumen-jasangarritasuna konbinatzen dituen ikerketa aplikatuaren aldeko apustua sendotu du. Digitalizazioaren, sentsoreen bidezko etengabeko monitorizazioaren eta datuen analisi aurreratuaren bidez, ustiategietan sortutako informazioa erabakiak hartzeko ezagutza erabilgarri bihurtzeko gai diren tresna berriak garatzen dira zentroan, abeltzaintza erresilienteagoa, eraginkorragoa eta lehiakorragoa lortzen laguntzeko.
Hiru proiektuak Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren «Ezagutza Sortzeko Proiektuak – Ikerketa Orientatua INIA – autonomia-erkidegoak» deialdian aukeratu dira. Deialdi horrek nekazaritzako elikagaien sektorearen erronka nagusiei erantzuteko ikerketa-ekimenak finantzatzen ditu.
«Espainiako ikerketaren arloko deialdi lehiakorrenetako batean hiru proiektu lortzeak agerian uzten du NEIKERek gaitasun handia duela nekazaritza eta abeltzaintzako ikerketaren abangoardian kokatzeko eta ezagutza zientifikoa gure ekonomiaren sektore estrategikoenetako batentzako irtenbide berritzaile bihurtzeko», nabarmendu du Joseba Garrido NEIKEReko zuzendari zientifikoak.
«Proiektu horiek argi uzten dute abeltzaintzan benetako eragina izango duen ikerketaren alde egiten dugula, eta funtsezko erronkei heltzen diegula, hala nola gaixotasunen prebentzioa, animalia-ongizatea hobetzea, ingurumen-inpaktua murriztea eta ekoizpen-efizientzia handitzea. Kostuak gero eta handiagoak eta marjinak gero eta txikiagoak diren honetan, berrikuntza funtsezko tresna da ustiategien errentagarritasuna eta jasangarritasuna indartzeko», gaineratu du.
EARLY-PTB: paratuberkulosia lehenago detektatzeko eta ganadu erresistenteagoa hazteko tresna berriak
EARLY-PTB proiektua NEIKEReko Animalia Zientzia Saileko Marta Alonso doktoreak koordinatzen du, SERIDAko Animalien Bioteknologia Zentroarekin lankidetzan. Proiektuak behien paratuberkulosiaren detekzio goiztiarra hobetzea eta gaixotasun horrekiko erresistentzia natural handiagoa duten animalien hautaketan aurrera egitea bilatzen du. Azken helburua da tresnak ematea albaitariei eta abeltzaintzako profesionalei, infektatutako animaliak eta Mycobacterium avium subsp. paratuberculosis (MAP) behien paratuberkulosia eragiten duen agentearekiko erresistentzia handiena dutenak kumetan identifikatu ahal izan ditzaten.
Hiru urterako 506.250 euroko aurrekontuarekin, proiektuak diagnostiko-teknika berriak eta analisi «omikoak» konbinatuko ditu. Horiei esker, milaka markatzaile biologiko batera azter daitezke, infekzioa lehenago detektatzeko. Edinburgoko Unibertsitatearekin lankidetzan, proiektuak markatzaile genetiko eta epigenetiko berriak ere aztertuko ditu, erresistentzia handiagoa duten txahalak jaiotzetik bertatik aukeratu ahal izateko. Ezagutza hori Espainiako zein nazioarteko hobekuntza genetikoko antolakundeei transferi dakieke. Gainera, proba genetiko azkar eta merke bat baliozkotuko du, sektoreari abere talde erresistenteagoak hazten lagunduko diona.
Alonsoren arabera, «EARLY-PTBk esnetarako behien osasunaren erronka nagusietako bati aurre egin behar dio: lehen faseetan diagnostikatzeko zaila den gaixotasun bat detektatzea eta abeltzaintzako ustiategietan duen eragina murriztea. Izan ere, gaixotasun horrek urtean 364 milioi eurotik gorako galerak eragiten ditu EBn bakarrik».
Proiektuak hainbat esparru eta teknologia konbinatzen ditu, besteak beste, tresna omikoak, sektoreari irtenbide erabilgarriak eskaintzeko, eta onurak ekartzen ditu animalien osasunerako, etxaldeen errentagarritasunerako eta, potentzialki, osasun publikorako ere bai. Gainera, Alonsok azaldu duenez, «MAParen eta giza hesteetako hanturazko gaixotasunen arteko balizko loturak osasun publikoaren dimentsio garrantzitsua gehitzen du, eta horrek eragin potentziala albaitaritza-sektoretik harago zabaltzen du».
SloWelAir: etengabeko monitorizazioa hazkunde geldoko oilaskoen ongizatea hobetzeko
NEIKEReko Animalia Zientzia Saileko Xavier Averós ikertzaileak gidatzen duen SloWelAir proiektuak ingurumen-iragarle berriak garatuko ditu, etxaldeen ingurumen-baldintzak animalia-osasunarekin eta -ongizatearekin, haztegiko hazkunde geldoko oilaskoen ekoizpen-efizientziarekin eta hilketarekin lotzeko gai direnak.
Hiru urterako 83.760 euroko aurrekontua duela, proiektuak etengabe monitorizatuko ditu nabeen ingurumen-baldintzak ekoizpen-ziklo osoetan. Datu horiek osasunaren, ongizatearen eta produkzio-errendimenduaren adierazleekin konbinatuko dira, animalietan eragin handiena duten ingurumen-aldagaiak identifikatzeko.
Berritasun nagusi gisa, SloWelAirrek datuak aztertzeko teknika aurreratuak aplikatuko ditu, ingurumen-iragarleak garatzeko, arrisku-egoerak aurreikusteko eta ustiategien baldintzen kudeaketa zehatzagoa errazteko.
«Ingurumen-neurketa jarraituetan oinarritutako ingurumen-iragarleak identifikatzea espero dugu (datu bat 5 minutuan behin), ingurumen-elkarreraginen izaera dinamikoa (produktibitatea) hautemateko eta hobeto islatzeko, orain arte izan ditugun ingurumen-parametroen neurketa puntualekin alderatuta», azaldu du Xavier Averósek. «Espero dugu, halaber, gure lanak aukera emango duela animalien kudeaketan eta maneiuan erabakiak hartzeko, ekoizpen-nabeetako giroa hobeto kontrolatze aldera. Horrela, gas-kontzentrazio handien eta estres termikoaren ondorioz sor daitezkeen arazoak aurreikusi ahal izango dira, eta horrek oilaskoen ongizatea eta ekoizpen-efizientzia egiazki hobetzea ekarriko du», gaineratu du.
DAIRYTEK: adimen artifiziala, klima-aldaketak esnetarako behien produktibitatean duen eragina murrizteko
Pilar Merino NEIKEReko Baliabide Naturalak Kontserbatzeko Saileko arduradunak koordinatutako DAIRYTEK proiektuaren helburua esnetarako behien ustiategien ingurumen-kudeaketa hobetzea da, eta, horretarako, IoT sentsoreetatik, produkzio-informaziotik eta adimen artifizialeko ereduetatik datozen datuak integratuko ditu.
363.750 euroko aurrekontuarekin, proiektuak denbora errealean aztertuko ditu abeltzaintzako instalazioen ingurumen-datuak, esne-ekoizpenari buruzko informazioarekin batera, estres termikoko gertaerak aurreikusteko eta ingurumen-baldintzek ekoizpenean duten eragina ebaluatzeko gai diren eredu iragarleak garatzeko. Gainera, eredu iragarle horiek NEIKERek garatutako kABE plataforma digitalean integratuko ditu proiektuak, abereen kudeaketa datuak denbora errealean aztertuz optimizatzeko.
Merinoren arabera, DAIRYTEK bi alderdirengatik nabarmentzen da bereziki: «Alde batetik, taldeen osagarritasunarengatik, diziplina anitzeko ikuspegi nabarmena duenez. Konputazio-zientzietan aditu den Vigoko Unibertsitatearekin lankidetzan dihardugu, eta NEIKERek, berriz, agronomia- eta ingurumen-ikuspegian laguntzen du. Bestetik, kABE plataforma indartzea eta hari adimen operatiboa ematea ahalbidetuko du, eta Euskadiko eta Galiziako etxaldeetan denbora errealean bildutako datuak dituzten ereduak integratuko ditu. Horri esker, Espainiako iparraldeko esne-ustiategien aniztasunaren ikuspegi osoa izango dugu».
NEIKER
NEIKER Basque Research & Technology Alliance (BRTA) aliantzako kidea da; zentro teknologiko bat da, nekazaritzako elikagaien eta basogintzako sektoreetarako soluzio berritzaileen sorreran espezializatua. NEIKERen lan-ildo nagusiak honako hauek dira: sektorean 4.0 nekazaritza bultzatzea; etxaldeen jasangarritasuna eta lehiakortasuna garatzea; nekazaritzan eta abeltzaintzan klima-larrialdiaren ondorioak arintzeko alternatibak bilatzea, eta bioekonomia sustatzea. Eta hori dena One Health ikuspegia txertatuta, animalien, ingurumenaren eta pertsonen osasunaren arteko loturari zeharkakotasunez heltzeko. Gainera, Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren mendeko erakunde gisa, NEIKER zentroaren jarduerak helburutzat du erantzuna eta babesa ematea Eusko Jaurlaritzak EAEko nekazaritza, abeltzaintza eta basogintzako sektorea sustatu, garatu eta kudeatzeko diseinatzen dituen estrategiei.
