-
Bi urteko luzapenari esker, Erandion 14 familia babestu ahal izango lirateke (haien kontratuak 2026an irabazten dira), baita Benta Berriko 510 familiak era eta arazo bera duten beste udalerri batzuetako pertsonei
- Itxasok nabarmendu duenez, Maricarmenen gertaerak “aurrea hartzean, planifikazioan eta larrialdi-egoerak prebenitzeko gai diren neurri integraletan oinarritutako etxebizitza politika eskatzen du”
- Euskadiko etxebizitzaren arloko arduradun nagusiak Euskadi aplikatzen ari den erregulazioaren, pizgarrien eta eskaintzaren igoeraren konbinazioa nabarmendu du Vienatik, eta aldi baterako alokairu faltsuen ihesbidea ixtearen garrantzia azpimarratu du
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendaren sailburu Denis Itxasok dei egin die Vienatik Diputatuen Kongresuan ordezkaritza duten euskal talde parlamentarioei ‘Maricarmen Dekretua’ delakoari buruzko eztabaidara eramateko itun, akordio eta konponbide partekatuen bilaketaren euskal tradizioa. “Etxebizitza arazo larriegia da beste bando-gerra bat bihurtzeko. Geure buruari galdetu behar diogu ea arrazoia izan nahi dugun edo arrakasta kolektiboa izan nahi dugun. Euskadik irtenbideen alde egon behar du, maximalismoak alde batera utzita”, adierazi du wohnfonds_wien Vienako Lurzoruaren Funtsa bisitatu ondoren, Eusko Jaurlaritza Austriako hiriburuan garatzen ari den misio instituzionalaren baitan.
Sailburuak positibotzat jo du Espainiako Gobernuko kideek etxebizitzaren dekretu berriak onartzeko lortutako akordioa, eta bereziki nabarmendu du Euskadin alokairu-kontratuen bi urteko luzapenak izango duen eragina. Neurri horri esker funtsezkoa den denbora irabazi ahal izango baita eremu tentsionatuaren izendapena garaiz iristen ez den kasuetan familiak babesteko. Sailburuak adibide gisa jarri du Erandioko Otxoen egoera: 135 etxebizitza daude, eta haien kontratuak progresiboki ari dira iraungitzen, haietako 14, 2026an.
Erandio eremu tentsionatu izendatzeak, Eusko Jaurlaritzak lehentasun handiena eman dionak, figura hori babesteko tresna espezifikoak aktibatzea ahalbidetuko du ondoren, baina ez zen garaiz iritsi lehen kontratu haietarako. “Luzapen horrek desfase hori gainditzeko aukera ematen digu, hain zuzen ere. 14 familia horiek ez dira babesik gabe geratuko egutegi kontu batengatik: bi urte irabazi ditugu Erandio eremu tentsionatu gisa babestuta egon ahal izateko eta, bitartean, 135 familientzako irtenbide batean lanean jarraitzeko”, adierazi du Itxasok, eta bere hitzaldia aprobetxatu du oraindik eremu tentsionatu izendatu ez dituzten euskal udalerriei dei egiteko. “Ezkutu horrek maizterrak babesten ditu Euskadin, eta esparru segurua eskaintzen die jabeei”.
Sailburuak adierazi duenez, era berean, gure oraingo etxebizitza-politikari eta aurrea hartzeko premiari buruz hausnarketa sakonagoa egiteko balio beharko luke Maricarmenen gertaerak. “Etxebizitza-politika on bat ezin da efektu-kolpez egituratu. Planifikazioa, egonkortasuna eta neurri integral batzuk behar ditu, familia askori eragiten dien eta bat-bateko konponbiderik onartzen ez duen arazo baten konplexutasunari erantzuteko gai izango direnak”, aitortu du. Ildo horretan, Itxasok galdera bat planteatu du, bere ustez erakunde guztiei eskatu beharko liekeena: “Etxegabetze dramatiko bat behar izan al da talde parlamentarioek ezkutu sozialik ez izatearen ondorioez jabetzeko?”. Bere ustez, erantzuna, hain zuzen ere, egoera horiei aurrea hartzean dago, eta familiak muturreko egoeretara iritsi aurretik jarduteko aukera emango duten babes-mekanismoak garaiz eraikitzean.
Tresna-kaxa osoa zabaldu
Sailburuak defendatu du akordioen bilaketa hori koherentea dela Eusko Jaurlaritzak legegintzaldi honetan hainbat alderdi politikok gobernatutako udalekin egiten ari den lanarekin. “Eremu tentsionatuak deklaratzen ari gara, pizgarri fiskalak eta alokairurantz etxebizitza mobilizatzeko bermeak hobetuz, legeak ahalbidetzen dituen erregulazioak aplikatuz, lurzoru finalista berria sortuz eta eskaintza handituz. Gure politika ez da tresna bat bere etiketa ideologikoaren arabera aukeratzea, baizik eta tresna-kaxa oso bat zabaltzea eta palanka bakoitza bere eraginkortasunaren arabera neurtzea”, gaineratu du. Bere ustez, etxebizitzari buruzko eztabaidak erregulatzearen edo eraikitzearen, sustatzearen edo esku hartzearen arteko kontraposizioa gainditu behar du. “Horiek guztiak funtzionatzen dutenean egin behar ditugu, eta beharrezkoak diren lekuetan”, aitortu du.
Sailburuak Donostiaren eta bere metropoli-ingurunearen azkenaldiko bilakaera aipatu du adibide gisa. Alokairuaren Merkatuaren azken Estatistikak (EMAL), 2025eko laugarren hiruhilekoari dagokionak, kontratu berrien batez besteko errentetan izandako jaitsierak islatzen ditu: % 3,7 Donostian, % 4,1 Errenterian, % 3 Irunen eta % 0,6 Lasarte-Orian, eremu tentsionatuei lotutako tresnak osorik aplikatzeko lehen aldiarekin bat etorriz. “Datuak zuhurtziaz interpretatu behar dira, eta ibilbide luzeagoa behar dugu joera bat berresteko, baina erakusten dute erregulazioak, pizgarriek eta eskaintza handitzeak norabide berean lan egin dezaketela”, adierazi du.
Testuinguru horretan, Itxasok bereziki nabarmendu du dekretu berrian jasotako sasoiko alokairuen erregulazioa indartu dela. Sailburuaren ustez, beharrezkoa da iraupen laburreko kontratuak hurrenez hurren erabiltzeko aukera ixtea, materialki bizitegi-alokairua denari aplikatu beharreko arauak saihesteko. “Etxebizitzaren Legeak tresna garrantzitsuak ireki zituen, baina aldi baterako modalitateetarako joan-etorriak ere ikusi ditugu. Behin-behinekotasunaren benetako kausa bat badago, modalitate hori babestu behar da; ezin dena onartu da aldi baterako bizitegi-alokairu bat arauditik ihes egiteko soilik mozorrotzea”, aitortu du sailburuak. Horrela, aldi baterako kontratuen iruzurrezko erabilera egoitza-alokairuari aplika dakizkiokeen arauak saihesteko bide bihur ez dadin neurriak jasotzen ditu esparru berriak.
Bestetik, Itxasok funtsezkotzat jo du edozein araudi berrik bi helburu bateragarri egitea: egonkortasuna etxebizitza bat behar duenarentzat eta segurtasuna alokairuan jartzen duenarentzat, bereziki jabe txikiak direnean. “Familia batek sustraiak finkatzeko aukera izan behar du; bere lan- eta bizi-proiektua garatu ahal izatea, eta etengabe bere hirian bizitzen jarraitu ahal izango duen zain ez egotea. Baina, era berean, jabe txikiari ziurtasuna eskaini behar diogu hipoteka bat ordaintzen, pentsio bat osatzen edo eguneroko gastuei aurre egiten laguntzen duten errenten kobrantzari buruz”. Sailburuaren arabera, “maizterra babestea eta jabe txikiari segurtasuna ematea ez dira helburu bateraezinak; politika publiko on batek bi gauzak egiteko gai izan behar du”.
Itxasok balioetsi egin du dekretu berriak uztartzea maizterrentzako babes-neurriak eta eskaintza eskuragarria handitzeko pizgarriak, erregulazioa eta tresnak. Bere ustez, konbinazio horrek etxebizitzaren arazoaren konplexutasunari erantzuten dio, eta bat egiten du Euskadi legegintzaldiaren hasieratik garatzen ari den estrategiarekin. “Ez dago zilarrezko balarik etxebizitza konpontzeko. Erregulazioa, fiskalitatea, dagoen parkearen mobilizazioa, segurtasun juridikoa, lurzorua, finantzaketa eta etxebizitza berriaren eraikuntza behar dira. Pragmatismoa, hain zuzen ere, aurreiritzi ideologikoengatik tresna baliagarri bakar bati ere uko ez egitean datza”, adierazi du.
Dekretuaren behin betiko edukia Ministro Kontseiluak onartzen duen testuan jaso beharko da, eta, ondoren, baliozkotze parlamentarioari aurre egin beharko zaio. Hori dela eta, Itxasok akordiorako prestasunari eusteko eta tresna berriak eraginkortasunez garatu ahal izateko eskatu die Kongresuan ordezkaritza duten euskal talde parlamentarioei. «Euskal tradizio politikoak erakusten digu, arazo konplexu bat dugunean, esertzeko, negoziatzeko eta konponbideak bilatzeko gai garela. Etxebizitzak ere merezi du erantzukizun-ariketa hori «, adierazi du.
Azkenik, sailburuak Vienara egindako bisitaren eta Europako agendan etxebizitzak gero eta protagonismo handiagoa izatearen baitan kokatu du jarrera hori. “Lurra eta etxebizitza eskuragarriak planifikatzen hamarkadak daramatzan hiri batek erakunde egonkorrak eta aurrea hartzeko gaitasuna nola eraiki dituen ezagutzera gatoz. Euskadik ibilbide propio metatua du autogobernuko hamarkadetan, eta gure helburua ez da ereduak kopiatzea, baizik eta ikastea, kontrastatzea eta gure tresnak eboluzionatzea. Etxebizitza, gainera, Europako gai estrategiko bihurtzen ari da, eta finantzaketaren, erregulazioaren eta lankidetzaren etapa berri hori aprobetxatzeko prestatu behar dugu, etxebizitza eskuragarri gehiago egiteko eta bere funtsezko funtzioa zaintzeko: pertsonek bizi-proiektu bat eraiki ahal duten lekua izatea”.
