- Udalei egiten zaien ordainketarako finantzazioan aldaketa bat ezarri da eta horrek udalei Gizarte Larrialdietarako Laguntzak urte hasieratik banatzeko aukera emango die
- Alokairura bideratutako Gizarte Larrialdietarako Laguntzak etxebizitzako, gehienez, bi bizikidetza unitatera mugatuko dira
- 2026rako laguntzak ordaintzeko aurreikusitako zenbateko ekonomikoa 41.500.000 eurokoa da.
Gizarte-larrialdietarako laguntzak aldizkakoak ez diren prestazio ekonomikoak dira, gizarte-bazterkeriako egoerak prebenitzeko, saihesteko edo arintzeko beharrezkoak diren gastu espezifikoei aurre egiteko baliabide nahikorik ez duten bizikidetza-unitate bateko pertsonei zuzenduak.
Gaur onartu eta arautzen dituen dekretu berriak 2011ko araudia Euskadiko egoera eta behar ekonomiko zein sozial berrietara egokitzen du. Oinarrizko testua EUDELeko talde tekniko batekin eta Gizarte Zerbitzuetako profesionalekin landu da.
Baldintzak eta onurak
GLLen hartzaileek 18 urtetik gorakoak izan behar dute, eta gutxienez 6 hilabetez erroldatuta egon behar dute. Horrez gain, GLLek ordaindu beharreko kontzeptu edo gastu espezifikoak ez dira aldatzen: alokairua, energia, lehen mailako beharrak, zorpetzea, altzariak eta etxetresna elektrikoak, konponketak eta instalazioak…
Berrikuntza nagusiak
Laguntza horiek finantzatzeko moduari dagokionez, DSBEaren Legea argitaratu aurreko sistemara itzuliko da. Udalei bi unetan ordainduko zaie, urtearen barruan:
a) Urtearen hasieran, Eusko Jaurlaritzak programatutako zenbatekoaren kopuru handiena emango die udalerri guztiei, beren herrian bizi diren pertsona zaurgarrienei zuzendutako GLLak finantzatzeko ordainketen barruan.
b) Aurreko urtean udal-aurrekontuetako zenbatekoren bat jarri zuten udalei dagokienez, gastuaren justifikazioak jaso ondoren, esleitutako gainerako kreditua banatuko zaie.
Beste berrikuntzetako bat alokairurako GLLen ordainketan etxebizitza bakoitzeko gehienez ere bi bizikidetza-unitate izatea da. Dekretu berri honetan, alokairu-gastuak ordaintzeko soilik mugatzea erabaki da, etxebizitza bat okupatzeko eskubide subjektiboari buruzko urriaren 10eko 147/2023 Dekretuan etxebizitzako prestazio ekonomikoaren erregulazioan jasotzen den bezala: bizikidetza-unitate bat ahaidetasun-loturak badaude eta bi ez badaude.
Bestalde, onuradunak zehaztean eta bizikidetza-unitatea ezartzean, ahaidetasuneko, ezkontzako edo ezkontzaren antzeko loturen barruan, murriztu egiten da bigarren graduko odolkidetasun eta ezkontza-ahaidetasuneko, adopzioko edo familia-harrerako maila, euskal familien gaur egungo egoerara eta etorkizunera hobeto egokitzen delako. Bigarren graduaren barruan sartzen dira: seme-alabak, ezkontideak, gurasoak, anaia-arrebak, aitite-amamak eta bilobak.
Era berean, Trapezistak bezalako administrazio publikoek babestutako programan parte hartzen duten pertsonen gizarte-babesa bermatzen da. Horien helburua Euskadin familia-erreferenterik ez duten gazteen gizarteratzea eta laneratzea bizkortzea da. Horrek guztiak eragina izango du, halaber, gazte horiek helduarora igarotzen laguntzeko beste programa batzuetan, % 33ko desgaitasuna edo handiagoa duten pertsonengan, gaixotasun mentalaren diagnostiko bat dutenengan eta bizitza independentea babestea helburu duten euskal administrazio publikoen babesa duten programen erabiltzaileengan.
Era berean, izapideak arintzeko eta burokrazia minimizatzeko, neurri egokiak hartuko dira herritarrek administrazioaren esku dauden datuak eta dokumentuak ez aurkezteko duten eskubidea bermatzeko, administrazioen arteko lankidetzaren eta koordinazioaren bidez.
GLLek ordaindu beharreko gastuei dagokienez, beren izaeragatik gizabanako bakar bati egotz dakizkiokeen gastuak definituko dira, baita hainbat pertsonaren arteko gastu komun eta zatigarritzat hartzen direnak ere, horien egozpena argitzeko eta finantzaketa edo dirulaguntza anitzeko arazorik sortzen ez dutenak.
Ordainketa-aginduaren egungo egoera
Dekretu berriaren testuingurutik kanpo, GLLak ordaintzeko aginduaren egungo egoerari dagokionez, 2026. urterako laguntzak ordaintzeko aurreikusitako zenbateko ekonomikoa 41.500.000 eurokoa da. Dagoeneko izapidetzen ari da 37 milioi euroak udal guztien artean banatzeko agindua, Dekretua eta Agindua argitaratu ondoren udalei edo mankomunitateei kredituak lehenbailehen ordain dakizkien. Kontzeptuen araberako gehieneko kopuru ekonomikoak ez dira aldatzen.
2026ko otsailaren 28ra arte, udalek 2025. urtean emandako gizarte-larrialdietarako laguntza guztien urteko justifikazioa bidaltzeko epea dute. Jaso ondoren, gainerako 4,5 milioi euroak beren aurrekontuetatik laguntza horiek finantzatzeko kredituak eman dituzten udalerrien artean banatuko dira.
