- Deialdi hauek 2023, 2024 eta 2025 aldiko enplegu-eskaintza publikoak biltzen dituzte. 5.425 plaza eskainiko dira —horien artean 2.160 sortu berriak—, eta ekainean hasiko da 9 kategoria ugarienetako azterketekin
- Alberto Martínezek gaur goizean Bilboko Forum Europan parte hartu du eta Euskadiko Osasun Ituna aldarrikatu du, sistema adostasunetik eraldatzeko “Herri Itun” gisa
- Euskadi izango da araudi propioa izango duen lehen autonomia-erkidegoa, pazienteen elkarteek osasun-politika publikoetan parte hartzea artikulatu eta bermatuko duena
- Sailburuak Estatutu Esparruari eta greba medikoari buruzko benetako elkarrizketa eskatu dio Osasun Ministerioari
Alberto Martínez Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gaur goizean Bilbon, Europa-Tribuna Euskadi Forumean, iragarri duenez, 2023-2024-2025 EPEetako bederatzi kategorien oinarri espezifikoak martxoan argitaratuko dira, eta kategoria horiei dagozkien lehenengo azterketak, jendetsuenak, ekainean egingo dira. Eskaintza horrek Osakidetzako enplegu egonkorra eta osasun-sistema publikoaren asistentzia-ahalmena indartuko ditu.
Martinezek azpimarratu duenez, 2025. urtea urte historikoa izan zen, Osakidetzan 11.000 profesional baino gehiago egonkortu baitziren, eta, hori oinarri hartuta, 2026an 2023-2024-2025 LEP bateratua jarri zen abian, guztira 5.425 plazarekin.
Martinezek aditzera eman du 2025. urtea historikoa izan zela Osakidetzan, 11.000 profesional baino gehiago egonkortzearekin, eta, hori oinarri hartuta, 2026an 2023-2024-2025 LEP bateratua jartzen da abian, guztira 5.425 plazarekin, horietatik 2.160 berriak. Horri gehitu behar zaizkio estaldura zaileko enplegu-eskaintza publikoa —eskualdeko ospitaleetara zabaldua— eta desgaitasun intelektuala duten pertsonentzat egokitutako enplegu-eskaintza publiko espezifikoa. Helburua da behin-behinekotasuna murriztea, talentua fidelizatzea eta plantilla indartzea. “Plantilla egonkorra izateak asistentziaren jarraitutasuna, lantalde hobeak eta pazienteentzako emaitza hobeak esanahi du”, adierazi du Martinezek.
Alberto Martínez sailburuak aditzera eman du Euskadiko osasun-sistema publikoak “emaitzak eskaintzen” dituela eta Europako baloratuenen artean dagoela, munduko bizi-itxaropen handienetako batekin: 81,7 urte gizonen artean eta 87 urte emakumeen artean. Bizitza-luzera horrek medikuntzaren aurrerapena islatzeaz gain, berdintasun handiagoko gizartea —desberdintasun-maila txikia duena—, prebentzioaren eta detekzio goiztiarraren aldeko apustu sendoa eta lehen mailako arretaren eta ospitaleen sare sendoa ere islatzen du.
Aldi berean, ohartarazi du erronkak “aldatzen” direla: hazkunde esponentziala izango duen asistentzia-eskaria; izan ere, «datozen 5 urteetan aldaketak azken 40 urteetan izan direnak baino handiagoak izango dira». Adineko pertsona gehiago, gaixotasun kroniko gehiago, dementzia gehiago eta nahi ez den bakardade gehiago. Gero eta kontsulta, esku-hartze eta proba diagnostiko gehiago egiten dira, baina, hala ere, itxaron-zerrendak kezkagarriak dira oraindik. Horri gehitu behar zaizkio osasungarriak ez diren ohiturak, osasun mentaleko arazo gero eta handiagoak eta klima-aldaketaren eta migrazioen eragina gaixotasun berrien agerpenean.
Lehenago prebenitzea, hobeto zaintzea eta beti laguntzea
Sailburuaren arabera, sistema “inflexio-puntu historiko batean” dago. Osasun-arloko emaitzen zati bat besterik ez dago zuzenean osasun-arretaren mende; gainerakoak ingurunearekin, bizi-ohiturekin eta biologiarekin du zerikusia. Horregatik, eredu proaktiboago eta komunitarioago bateranzko bilakaera defendatu du; ez da gaixotasuna tratatzera mugatuko, lehenago prebenitzean, hobeto zaintzean eta beti laguntzean jarriko du arreta.
Adierazi du datozen urteetan bizitza luzeagoa izango dugula, baina urte horiek guztiak ez direla zertan osasun onekoak izango. Erronka da bizitza gehigarri horren zatirik handiena autonomia- eta ongizate-baldintzetan bizitzea, familientzako eta gizartearentzako zama murriztuta. “Jardun gizatiarragoak, hurbilagoak eta komunitarioagoak behar ditugu”, laburbildu du.
Euskadiko Osasun Ituna: herri-ituna
Horretarako, Martinezek aldaketa horien aurrean “Herri erantzun” gisa aurkeztu du Euskadiko Osasun Ituna. Osasun Sailaren eta Osakidetzaren bide-orria da. “Ez dira doikuntza txikiak, baizik eta sistemak pertsonei ematen dien balioan oinarritutako eraldaketa sakonak”, eta aditzera eman du paziente, profesional, unibertsitate, enpresa, gizarte-eragile eta indar politikoen artean 500 pertsona baino gehiagok parte hartu duten gogoeta-prozesu zabal baten emaitza izan dela ituna.
Akordio horrek pertsonak erdigunean jartzen dituen sistema publiko ekitatibo, jasangarri eta berritzaileko ikuspegia finkatzen du. Lau ikuspegi-aldaketa handi planteatzen ditu: gaixotasunetik osasunera eta zainketetara pasatzea; ospitaletik komunitatera; logika instituzional hutsetik harreman horizontal eta parte-hartzaileagoetara; eta jarduera neurtzetik osasunaren eta ekitatearen emaitzak neurtzera. Hori guztia 24 ildo estrategikotan eta 300 ekintza baino gehiagotan zehazten da —dagozkien adierazleekin eta aldizkako jarraipenarekin—, eta horien % 51 baino gehiago abian dira jada.
Martinezek gogorarazi du legealdiaren hasieratik Osasun Saila zubi berriak eraikitzen aritu dela, elkarrizketaren, gardentasunaren eta emaitza neurgarrien bidez.
“Euskadiko Osasun Ituna ez da helmuga, abiapuntua baizik”, azaldu du. Hala ere, deitoratu egin du adostasun maila hain handiak lortu arren, euren akordioak gutxiesten dituzten jarrerak egotea, «ez baitago akordio baliotsuagorik osasunari buruz hitz egiten dugunean zenbakiei buruz hitz egiten dugunean bizitzei buruz hitz egiten dugula gogorarazten diguna baino».
Euskadi, pazienteek parte hartzeko araua duen lehen autonomia-erkidegoa
Eta, ildo horretan, sailburuak nabarmendu du pazienteek gure osasun-sistema publikoan parte-hartze handiagoa izatearen aldeko joera. “Osasuna adimentsuagoa da entzuten denean, eta entzuteak, benetakoa denean, kudeaketa aldatzen du”, adierazi du. Euskadik pazienteekin eta pazienteentzat lan egiteko gunea eta dinamika jarri du abian, eta ez da sinbolikoa; izan ere, elkarteek politiken diseinuan eta zerbitzuen definizioan parte hartzen dute, baita kontratazio-pleguetan ere.
Gainera, aipatu du Osasun Saila arau espezifiko bat amaitzen ari dela, paziente-elkarteek sistemaren plangintzan, ebaluazioan eta gobernantzan benetan eta modu egituratuan parte har dezaten. “Pazienteei dagokien ezer ez pazienteen iritzirik gabe”, berretsi du Martinezek, eta jakinarazi du Euskadi izango dela horrelako irismeneko erregulazioa izango duen lehen autonomia-erkidegoa.
“Medikuen greba: Osasun Ministerioak benetako elkarrizketa ireki behar du”
Sailburuaren solasaldiaren beste ardatzetako bat medikuen egoera izan da. Martinezek onartu du Europa osoan medikuen defizita dagoela, batik bat Lehen Mailako Arretan eta espezialitate jakin batzuetan, eta Euskadi ez da uharte bat. Osakidetza helmuga erakargarria da, baina egungo eta etorkizuneko eskaerak zenbait mailatan koordinatutako neurriak eskatzen ditu.
Ildo horretan, azaldu du Eusko Jaurlaritzak hainbat proposamen egin dizkiola Osasun Ministerioari, erantzunik gabeko proposamenetan laburbiltzen direnak.
Esparru Estatutuaren erreformarekin lotutako grebari dagokionez, sailburuak grebarako eta negoziaziorako eskubidearekiko errespetua adierazi du, baina Eusko Jaurlaritzaren jarrera argia izan da. Osasun-zerbitzuak antolatzeko autonomia eta Osakidetzaren berezitasuna defendatu ditu.
Martinezek adierazi duenez, «ezin da esparru-estatuturik egin talde profesional guztiak kontuan hartu gabe, eta agerikoa da gaur egungoa faltsuan itxitako esparru-estatutua dela, eta konponbidea ekarri beharrean, zalaparta handiagoa sortu duela». Gogorarazi du autonomia-erkidegoak erdian daudela, zentzuz eta ordenaz jokatu nahian. Izatez, arlo hori Estatuaren eskumenekoa bada ere, zuzenean du eragina osasun-zerbitzuen eta pazienteen antolaketan eta egunerokotasunean.
