• Txostenak, bizitzaren etapa guztietan bizitza independentea indartzeko gizarte-adostasun zabala dagoela erakusten du, baita gazte eta adinekoentzako aukerak zabaltzeko eta belaunaldien arteko bidezko banaketa duten politikak diseinatzeko.
Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailak «Belaunaldien arteko elkartasuna euskal herritarrengan» azterlanaren emaitzak aurkeztu ditu gaur. Ikerketa honek, euskal herritarrek belaunaldien arteko elkartasuna herrialde-gai gisa eta gizarte-kohesioa indartzeko, aukerak berrorekatzeko eta Euskadi egungo eta etorkizuneko erronka demografiko, sozial eta ekonomikoetarako prestatzeko funtsezko tresna gisa ikusten dutela berresten du.
2025eko urriaren 6tik 10era bitartean Euskadin erroldatutako 18 urteko edo gehiagoko pertsonei telefonoz egindako 1.280 elkarrizketetan oinarritutako azterlanak erakusten duenez, herritarren % 83k uste du belaunaldien arteko elkartasuna gizarte osoaren kontua dela; % 82k uste du gizarte-kohesioa hobetzen duela; % 82k uste du euskal gizartearen zutabe bat izan behar duela; eta % 77k dio aukera ematen duela pertsonak, edozein adinetan, bizitza independente bat hasteko eta mantentzeko.
Datuetan oinarrituta, Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburuak honako hau azpimarratu nahi izan du: «belaunaldien arteko elkartasuna ez da kontzeptu abstraktu bat, baizik eta inor bizitzaren ezein etapatan atzean gera ez dadin bermatzeko eta gaurko ongizateak biharko aukerak arriskuan jar ez ditzan ziurtatzeko modua».
Ikerketak, gainera, belaunaldien arteko bizikidetza dagoeneko Euskadiko eguneroko bizitzaren parte dela erakusten du. Inkestatutako pertsonen % 72k dio maiztasun handiz edo dezentez erlazionatzen dela familiatik kanpoko beste belaunaldi batzuetako pertsonekin. Harreman horiek, batez ere, eguneroko ekintzetan adierazten dira, hala nola hitz egitean, aisialdia partekatzean edo lan egitean, eta horrek erakusten du benetako gizarte-oinarri bat dagoela belaunaldien arteko elkartasun-politikak eta -esperientziak eraikitzeko.
Hala ere, azterlanak funtsezko erronka bat ere aipatzen du: belaunaldien arteko elkartasuna berez lotzen zaiola, batez ere, belaunaldi gazteek adineko belaunaldiekiko duten laguntzari eta zaintzari, eta askotan norabide bakarreko norabidean. Datu honek ikuspegia zabaltzera eta ikuspegi osoagoa eta bi noranzkokoa indartzera bultzatzen du, bizikidetzan, ezagutzen transmisioan, elkarrekiko laguntzan eta belaunaldien arteko aukera-berdintasunean oinarrituta.
Halaber, txostenak etorkizunarekiko kezka argia antzematen du. Biztanleriaren % 60k uste du bere belaunaldiak aurrekoek baino aukera gehiago izan dituela, eta % 52k uste du hurrengo belaunaldiek egungoak baino aukera gutxiago izango dituztela. Testuinguru horretan, herritarrek neurri indartsuak babesten dituzte bizitza independenteari bizi-ziklo osoan eusteko, gazteen aukerak hobetzeko, adinekoen aukerak indartzeko eta adin guztiei erantzungo dieten zerbitzu publikoak diseinatzeko.
Belaunaldien arteko elkartasuna areagotzeko hobekien baloratutako ekintzen artean, honako hauek nabarmentzen dira: bizitzaren etapa bakoitzean bizitza independentea hasteko eta mantentzeko laguntzak garatzea, belaunaldi gazteen aukerak zabalduko dituzten politikak bultzatzea, adin guztietarako prestazio eta zerbitzu publikoak garatzea eta belaunaldien arteko bizikidetzarako jarduerak eta programak sustatzea. Era berean, adostasun handia dago laguntza publikoak indartzeko beharraren inguruan, zaintza-premiak dituzten adineko pertsonen hazkundearen aurrean, eta laguntzak ekitate-irizpideen arabera bideratzeko, diru-sarrerak eta ondarea kontuan hartuta, adina edozein dela ere.
Azterlanaren emaitzak bat datoz Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Saila hedatzen ari den ibilbide-orriarekin, belaunaldien arteko elkartasuna bere politiketan zeharkako ikuspegi gisa txertatzeko. Estrategia horrek Euskadi kohesionatuagoa, solidarioagoa eta orainaren eta etorkizunaren erronkei aurre egiteko prestatuagoa planteatzen du, belaunaldien arteko lankidetzan, sareko lanean, politika inklusibo eta iraunkorren artikulazioan eta komunitatea agente kohesionatzaile gisa indartzean oinarritutako ikuspegi integral baten bidez.
Ibilbide-orriak lehentasunezko eremuak identifikatzen ditu, hala nola gazteen emantzipazioa, kontziliazioa eta zaintza, adinekoen parte-hartze aktiboa, migrazioaren kudeaketa arduratsua, lurralde- eta landa-kohesioa edo trantsizio ekologikoa. Horiei erantzuteko, planak zortzi lan-ildo estrategiko aurreikusten ditu: kontzeptualizazioa eta eredu erreplikagarriak, ikerketa eta behatokia, eragile giltzarriak eta dimentsio europarra, berrorekarako inbertsio-programa, produkzio- eta gizarte-sarean duen inpaktua, belaunaldien arteko elkarrizketarako guneak, sozializazio eta inplikazio komunitarioa, eta aliantzak eta laguntza-proiektuak.
Hedapena sekuentzia batean egituratzen da. Sekuentzia hori kontzeptualizaziotik eta hasierako pilotuetatik ereduaren ikerketara, ezarpenera eta finkapenera doa. Mugarrien artean, honako hauek daude: jarraipen-talde eragile bat abian jartzea, funtsezko eragileekin lankidetzan aritzea, esperientzia pilotuak garatzea, urtero Belaunaldien arteko Elkartasunaren Europako Eguna ospatzea apirilaren 29an, Europarekiko lankidetza indartzea topaketa-espazioak eta Europako programak garatuz, produkzio-sarean eta erakundeetan ekitea, elkarrizketarako eta topaketarako espazioak sortzea eta 2027an Belaunaldien arteko Euskal Itunaren Nazioarteko Kongresu bat aurkezteko aurreikuspena.
Azterlan honekin eta dagoeneko abian den hedapen-estrategiarekin, Euskadik beste urrats bat ematen du belaunaldien arteko elkartasuna ekintza publikoko printzipio praktiko bihurtzeko: zaintzeko, elkarrekin bizitzeko eta aukerak justiziaz banatzeko modu bat, gaur gizartea sostengatzen dutenen eta bihar sostengatuko dutenen artean.
