- Helburua da Tokiko Hiri Agendak bultzatzea, udalek beren errealitatera egokitutako plangintza estrategikoko tresnak izan ditzaten, beren hiri-erronkak identifikatzeko, lehentasunak definitzeko eta epe ertain eta luzerako ekintza-planak antolatzeko
- Denis Itxaso sailburuak Opengela Eguna inauguratu du Bilbon, eta hurbiltasuneko bulegoen sare baten balantzea egin du. Sare horrek 199 milioi euro mugiarazi ditu funts propioetatik, 2.800 etxebizitza baino gehiago osorik birgaitzea ahalbidetzen ari da Euskal AEko 24 auzotan, 6.463 pertsonaren onurarako, eta 50.000 kontsulta ingururi erantzun die 2018an sortu zenetik.
Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburu Denis Itxasok Opengela Eguna inauguratu du gaur goizean Bilbon, eta jardunaldi hori baliatu du Euskal AEn hiri-berroneratzeko eredu hori zabaltzen jarraitzeko bi laguntza-agindu berri izapidetu direla iragartzeko. Lehenengo deialdia 200.000 eurokoa da, eta Euskal AEko udalek Tokiko Hiri Agendak egitea finantzatzeko balioko du, udalerri bakoitzaren errealitatera egokitutako plangintza estrategikoko tresnak eskainiz. Ikuspegi horretatik, udalerriek beren tokiko errealitatera egokitutako plangintza estrategikoko tresnak izateko beharrari erantzuten dio, eta horrela, tresna horiek bertako hiri-erronkak identifikatzeko, lehentasunak zehazteko eta epe ertain eta luzerako ekintza-planak antolatzeko aukera emango diete. Laguntzek beharrezko laguntza teknikoaren % 100 estaliko dute, 15.000 eurorainoko zenbatekoekin, biztanleriaren arabera.
Bigarren aginduak, bestalde, 600.000 euroko zuzkidura izango du, etorkizunean hiri-berroneratzeari lotutako jarduketen xede izango diren auzo kalteberetan Opengela berriak sor daitezen bultzatzeko. «Udal bakoitzak 200.000 euro arte jaso ahal izango ditu lokalaren alokairua eta egokitzapena osorik finantzatzeko, baita diagnostiko- eta plangintza-faseetan herritarrei babesa emateko behar den laguntza teknikoa finantzatzeko ere», azpimarratu du Itxasok EDE Fundazioaren egoitzan egin den ekitaldian. Ekitaldi horretan hurbileko bulegoetako langileak, EAEko hainbat udaletako arduradun tekniko eta politikoak, eta auzoen birgaitzearekin eta berroneratzearekin lotutako beste eragile batzuk bildu dira, esperientziak partekatzeko eta pertsonak auzoen eraldaketaren erdigunean jartzen dituen hiri-berroneratze eredu bat sendotzen jarraitzeko.
«Gero eta udalerri gehiagok beren hirien etorkizuna planifikatzeko tresnak izatea, eta berroneratze-premiak dituzten auzoak bide horri ekiteko beharrezko laguntzarik gabe ez geratzea nahi dugu», azpimarratu du sailburuak, eta azaldu du «agindu berri horiek indartu egiten dutela eredu bat, baliagarria dela erakutsi duena eta datozen urteetan hazten jarraituko dena».
Gaur egun, Mendelu, Osintxu, Uretamendi eta Zurbaran auzoak berroneratzeko jarduketen aurretiko lan hori egiten duten lau Opengela daude aktibo, hain zuzen ere. Auzo horietan, udalekin eta bizilagunekin batera, etorkizuneko jarduketa-planen oinarri izango den diagnostiko integrala egiten ari dira.
2.800 etxebizitza baino gehiago birgaituta Euskal AEko 24 auzotan
Hain zuzen ere, deialdi berri horiek 2018an sortu zenetik Opengela euskal ereduak lortu dituen emaitzetan oinarritzen dira. Bere hitzaldian, Itxasok programaren ibilbidearen balantzea egin du, eta nabarmendu duenez, «Opengelaren euskal ereduak erakutsi du hurbiltasuna dela gure auzoak eraldatzeko tresnarik onena. Gaur esan dezakegu eredu horrek Euskal AEko 21 udalerritako 24 auzotan 2.800 etxebizitza baino gehiago birgaitzea eta hiri-berroneratze prozesuetan laguntzea ahalbidetu duela, milaka pertsonaren bizi-kalitatea hobetuz».
Gaur egun, Opengela horietako 20 lanean ari dira bete-betean, eta beste lau —Mendelu, Hondarribian; Osintxu, Bergaran; eta Uretamendi eta Zurbaran, Bilbon— aurretiazko diagnostiko-lanak egiten ari dira, dagozkien udalekin eta bizilagunekin batera. Sarea honela banatuta dago: 14 opengela Gipuzkoan, 12 Bizkaian eta 2 Araban. Horiei sei jarduketa gehitu behar zaizkie, hiri-ekipamenduak berreskuratzera bideratuak, eta horiek ere Sailak bultzatutako biziberritze integraleko estrategiaren parte dira.
Sailburuak nabarmendu duenez, «Sailak dagoeneko 199 milioi euroko inbertsioa egin du, horietatik 81,6 milioi euro Gipuzkoan, 79,6 milioi Bizkaian eta 37,8 milioi Araban». Lortutako emaitzek programaren dimentsioa erakusten dute: 264 atari birgaitu dituzte, 2.810 etxebizitza berritu dituzte, 221 igogailu instalatu dituzte —hamar eraikinetatik bederatzitan jarri dituzte—, 6.463 pertsona onuradun zuzenean, 50.000 kontsulta inguru egin dituzte Opengeletan eta zaurgarritasun bereziko jabeei 557 banakako laguntza eman zaie, 7,6 milioi eurokogatik.
Itxasok aitortu duenez, «hiri-berroneratzearen erronka da hamarkadetan zehar gure hirien hazkundeari eutsi dioten auzoei etorkizuna eskaintzea. Milaka etxeren erosotasun termikoa hobetzen dugu, energia-kontsumoa murrizten dugu —jardun den atarien % 98an hobetuz—, oztopo arkitektonikoak kentzen ditugu eta adineko pertsona askok beren etxean eta bizitza-proiektua garatu duten auzoan bizitzen jarraitu ahal izatea errazten dugu».
Hitzaldian, Itxasok balioa eman dio, halaber, hurbileko bulegoetatik berroneratze-prozesu osoan egindako lanari. «Auzo-komunitateek erabaki konplexuei, inbertsio garrantzitsuei eta zalantza tekniko eta administratibo ugariri egin behar diete aurre». Hori dela eta, «Opengelek konfiantza sortzen dute, prozesu osoan zehar familiei laguntzen diete eta konplexutasun handiko jarduketak aurrera ateratzea errazten dute, Administrazioak auzo bakoitzean duen presentzia iraunkorrari esker», gaineratu du.
Era berean, sailburuak Next Generation EU Europako funtsek (39 milioi euro) izan duten zeregina nabarmendu du; funts horiek Euskal AEko hainbat auzotako eraikinen energia-birgaitzea eta hiri-eraldaketa bizkortzeko palanka izan dira, jasangarritasuna, irisgarritasuna eta gizarte-kohesioa uztartzen dituzten proiektuak bultzatuz.
Opengela ereduak azken urteetan izandako bilakaera ere balioetsi da jardunaldian. Hiru urte eskasetan, Txontan (Eibar) eta Otxarkoagan (Bilbo) garatutako bi esperientzia pilotuetatik Euskal AE osoan zehar banatutako hiri-berroneratzeko 28 proiektuko sare bat sendotzera igaro da, hurbiltasunean, erakundeen arteko lankidetzan eta herritarren parte-hartze aktiboan oinarritutako erreferentzia-eredu bat eratuz.
