- Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak jarduketak abian ditu edo aurreikusita ditu 23 udalerritan, eta, horiei esker, 599 etxebizitza babestu eta 215 zuzkidura-apartamentu sartu ahal izango dira parke publikoan
- Iruña Oka (280 etxebizitza), Sopuerta (60 etxebizitza) eta Lezo (52 apartamentu) dira jarduketa nagusietako batzuk, Idiazabalen eta Orion aurreikusitako 40 etxebizitzekin batera
- Denis Itxaso sailburuak EHUko Uda Ikastaroetan nabarmendu duenez, “Euskadiko herri txikiek ez dute pribilegiorik eskatzen. Tresna proportzionatuak eskatzen dituzte, politika publikoak beren eskala ulertzea, etxebizitzarako eskubidea posta-kodearen mende ez egotea. Laburbilduz, gazteei geratzeko aukera bezain erraza eta sakona den zerbait eskaini ahal izatea eskatzen dute”
Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak jarduketa-zorro bat identifikatuta dauka 7.000 biztanle baino gutxiagoko 23 udalerritan. Horri esker, parke publikoa 814 unitatetan handituko da, eta horietatik 599 etxebizitza babestuak eta 215 zuzkidura-apartamentuak izango dira. Zorro horrek, hiru lurraldeen artean banatuta, Eusko Jaurlaritzak hiri-eremu handietara mugatzen ez den eta udalerri txikiagoen behar espezifikoei ere erantzuten dien etxebizitza-politikarekin duen konpromisoa islatzen du. Jarduketak, batzuk amaituta eta beste batzuk obra-fasean, proiektatuta edo aztertzen ari dira, eta hainbat lurralde-errealitate hartzen dituzte barne, eta etxebizitza babestuen sustapenak eta herri bakoitzaren beharretara egokitutako zuzkidura-apartamentuak konbinatzen dituzte.
Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak gaur goizean aurkeztu ditu jarduketa horiek, EHUren Uda Ikastaroen esparruan egindako hitzaldian eta mahai-inguruan. Donostiako Miramar jauregian egin dira, eta etxebizitza lurralde-orekarako eta gizarte-kohesiorako tresna gisa ere lantzeko beharra defendatu du. “Euskadiko udalerri txikietako etxebizitzaz hitz egitea ez da gai txiki, periferiko edo osagarri bati buruz hitz egitea. Lurralde-orekaz hitz egitea da. Gure gazteentzako aukerez hitz egitea. Zahartzeaz, aukerak eskaintzen dituen ingurune bizi eta dinamiko batean. Errotzeaz. Jarduera ekonomikoaz. Zerbitzu publikoez. Identitate komunitarioaz. Eta, azken batean, demokraziaz hitz egitea da”, adierazi du.
Sailak identifikatutako jarduketek Arabako sei udalerri, Bizkaiko zortzi eta Gipuzkoak bederatzi hartzen dituzte, guztiak 7.000 biztanletik beherakoak. Araban, zorroak 377 unitate batzen ditu. Iruña Okan izango da jarduketarik handiena: 244 etxebizitza babestu eta 36 zuzkidura-apartamentu aurreikusi dira, 280 unitate guztira. Jarduketa horri Oionen (23 etxebizitza), Gaubean (24), Artziniegan (20), Zuian (16) eta Eltziegon (14) aurreikusitako sustapenak gehitu behar zaizkio.
Bizkaian, bestalde, 169 unitate hartzen ditu jarduketak: Sopuerta (60 etxebizitza), Zierbena (27 zuzkidura-apartamentu), Mundaka (24 etxebizitza), Urduña (20), Zaldibar (19), Errigoiti (15), Ea (14) eta Otxandio (10 zuzkidura-apartamentu). Gipuzkoan, berriz, Sailak 268 unitate identifikatu ditu bederatzi udalerritan. Horien artean nabarmentzekoak dira Lezoko 52 zuzkidura-apartamentuak (datozen hilabeteetan hasiko dira obrak), Idiazabalgo 40 unitateak (20 etxebizitza babestu eta 20 apartamentu), Orioko 40 apartamentuak (guztiak zuzkidura-apartamentuak) eta Soraluzeko 30 etxebizitza babestuak. Getarian (20 EF), Mutrikun (20 EF), Urretxun (24 etxebizitza), Beizaman (12) eta Mendaron (10 EF) ere jarduketak aurreikusi dira. Jarduketen multzoak, beraz, parke publikoko 814 unitate berri dakartza, 599 etxebizitza babestu eta 215 zuzkidura-apartamentu konbinatuta.
Herrietara ere iristen den etxebizitza-politika
Sailburuak bere hitzaldian azpimarratu duenez, udalerri txikiek eta hiri handiek etxebizitza-arazo desberdinak dituzte, eta, horregatik, beren eskalara egokitutako erantzunak behar dituzte. “Etxebizitza-arazo guztiak ez dira berdin islatzen. Leku batzuetan arazoa prezioa da. Beste batzuetan, eskaintzarik eza. Beste batzuetan, parkearen zahartzea. Beste batzuetan, etxebizitza hutsa. Beste batzuetan, lurzoru prestatuaren falta. Beste batzuetan, etxebizitza gutxi eraginkortasun ekonomikoarekin sustatzeko zailtasuna. Eta udalerri txiki askotan, horren guztiaren konbinazioa da arazoa”, azaldu du.
Itxasok defendatu duenez, politika publikoa ezin da mugatu hirigune handietarako diseinatutako irtenbideak herrietara helaraztera. “Herri txikietarako etxebizitza-politikak ezin du izan hiri handietako etxebizitza-politikaren kopia murriztua. Ez da nahikoa hiri-ingurune trinkoetarako pentsatutako tresnak mekanikoki lekuz aldatzea. Eskala, denborak, pizgarriak, gobernantza eta sustapen-moduak egokitu behar dira”, adierazi du.
Sailburuak nabarmendu du, gainera, udalerri txikiagoetan, sustapen txiki samarrek ere eragin nabarmena izan dezaketela herriko bizitzan. “Udalerri txiki batean, 12, 15 edo 20 etxebizitzako sustapen batek ibilbide demografikoa alda dezake. Zenbait gazterentzat bertan geratzeko aukera ekar dezake. Eskola bat bideragarri egin dezake. Saltoki txiki bat sostengatu dezake”, adierazi du.
Ikuspegi horrek azaltzen du, adierazi duenez, Sailak identifikatutako 814 jarduketen balioa. “Zifra hori garrantzitsua da, ez bakarrik bolumenagatik, baita adierazten duenagatik ere: etxebizitza-politika publikoa hirigune handietatik harago eramateko borondatea”, nabarmendu du.
Etxebizitza errotzeko eta lurralde-orekarako tresna
Udalerri txikien aldeko apustua etxebizitza gizarte- eta lurralde-politika gisa ulertzeko modu zabalago baten parte da. Ildo horretan, Itxasok defendatu du Euskadi lurralde polizentriko gisa ulertu behar dela, non bizitegi-aukerak ez diren hiriburuetan eta haien metropoli-eremuetan soilik kontzentratuta geratzen. “Euskadi ezin da bere hiriburuetatik bakarrik pentsatu”, adierazi du sailburuak, eta udalerri txikiek lurralde orekatuagoa eraikitzeko irtenbidearen parte gisa duten zeregina aldarrikatu du. “Udalerri txikiak ez dira iraganeko hondakin bat; etorkizuneko irtenbidearen parte dira”, gaineratu du.
Testuinguru horretan, herrietan etxebizitza eskuragarria bermatzea, zerbitzuei, jarduera ekonomikoari eta komunitateari eusteko modu bat ere dela adierazi du. “Alokairu eskuragarririk gabe ez dago bizitegi-malgutasunik. Eta bizitegi-malgutasunik gabe, bizi-proiektu asko atzeratu edo bertan behera geratzen da”, aitortu du. Sailaren ustez, etxebizitza babestuen eta zuzkidura-apartamentuen sustapena errealitate horri erantzuteko tresnetako bat da, etxebizitza hutsak mobilizatzearekin, birgaitzearekin, hiri-berroneratzearekin eta udalerri bakoitzaren dimentsioari egokitutako sustapen-formula berriekin batera.
Udalerri bakoitzera egokitutako “tresna-kutxa” bat
Sailburuak, bere hitzaldian, udalerri txikietako etxebizitza-politikei “doitasuneko” ikuspegi batetik heltzeko beharra planteatu du, errealitate desberdinei errezeta bakar bat aplikatzea saihestuz. “Errezeta bakar batek ez du balio. Udalerri batzuetan lehentasuna izango da hutsik dauden etxebizitzak erakartzea. Beste batzuetan gakoa izango da erabiltzen ez diren eraikin publikoak birgaitzea. Beste batzuetan zentzua izango du alokairu babestuko sustapen txiki bat egiteak. Beste batzuetan zuzkidura-bizitokien bidez gazteen emantzipazioa erraztu ahal izatea, edo adinekoen egokitzapena ahalbidetzea. Beste batzuetan erabilera-lagapeneko kooperazioa izan daiteke biderik zentzuzkoena”, azaldu du.
Testuinguru horretan, Itxasok benetako “tresna-kutxa” baten beharra defendatu du, lurzorua, alokairu babestua, etxebizitza hutsen mobilizazioa, birgaitzea, eskariarentzako laguntzak, erakundeen arteko lankidetza eta berrikuntza konbinatu ahal izateko. Aipatu dituen formulen artean, erabilera-lagapeneko kooperatibak daude, eskala txikiko operazioetarako bereziki egokiak. “Herri txikietan, berrikuntza ez da beti teknologikoa izango; askotan instituzionala eta komunitarioa izango da”, adierazi du.
Era berean, sailburuak azpimarratu du politika horien hedapenak lankidetza estua eskatzen duela udalekin, haiek baitira herri bakoitzaren beharrak eta aukerak ondoen ezagutzen dituztenak. “Udalerri txikietako etxebizitza-politika ezin da urruneko bulego batetik diseinatu lurraldeari entzun gabe”, adierazi du.
Etxebizitzarako eskubidetik geratzeko eskubidera
7.000 biztanle baino gutxiagoko udalerrien aldeko apustua proiektu pertsonal eta kolektiboei eusteko beharrezko azpiegitura gisa ulertzearekin lotzen da etxebizitza. Helburua ez da soilik etxebizitza erabilgarrien kopurua handitzea, baizik eta pertsonek beren bizi-proiektua loturak ezarriak dituzten lekuan garatu ahal izateko baldintzak sortzea.
Itxasok ideia hori laburbildu du, etxebizitzarako eskubidea udalerriaren tamaina edozein dela ere erabili ahal izateko beharra aldarrikatuz: “Euskadiko herri txikiek ez dute pribilegiorik eskatzen. Tresna proportzionatuak eskatzen dituzte. Politika publikoak beren eskala uler dezala eskatzen dute. Etxebizitzarako eskubidea posta-kodearen araberakoa ez izatea eskatzen dute. Beren gazteei geratzeko aukera bezain erraza eta sakona den zerbait eskaini ahal izatea eskatzen dute”.
Ildo horretan, sailburuak udalerri txiki batean bizitzeak aukera bideragarria izaten jarraituko duela bermatzeko gai izango den politika publikoa aldarrikatuz amaitu du bere hitzaldia: “Geratzea aukera bat izatea. Bueltatzea aukera bat izatea. Iristea aukera bat izatea. Inguruan bertan zahartzea aukera bat izatea. Herri txiki batean bizitzeak ez dezala esan nahi uko egitea, aukera posible bat baizik, duina eta zentzuzko politika publikoek lagundutakoa”.
