- Teknologia-zentroak gaur goizean hurbildu ditu sektorera hazitarako patatan egindako saiakuntzak. NEIKERek Iturrietan duen Faro lursailean egin dira saiakuntzak, eta landare-osasun, bioestimulatzaile, ongarri eta muluen lehortzearen ingurukoak dira
- Topaketa hori Patataren Plan Sektorialaren esparruan izan da, Eusko Jaurlaritzak sustatua sektorearen erronkei aurre egiteko
- UAGArekin lankidetzan, jardunaldiak droneen hegaldiaren erakusketa esperimental bat ere izan du, aztertzeko horiek nola erabil daitezkeen tratamendu fitosanitarioen aplikazioan
Patataren laborantzak baldintzatzaile ditu izurriteak zein gaixotasunak egotea eta nutrizioarekin zein baliabideen maneiuarekin lotutako faktoreak. Gai horiek benetako baldintzetan aztertzeko, NEIKER teknologia-zentroak, zeina Eusko Jaurlaritzaren Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren mendeko entitatea den, gaur goizean nekazaritza-sektorea bildu du Iturrietako (Araba) bere lursailean, aurkezteko bere azken ikerketa agronomikoak eta tresna teknologiko berriek hazitarako patataren laborantzan izan dezaketen boterea ebaluatzeko.
Jardunaldian zehar aurkeztutako ikerketak 1.000 metroko altitudean egin dira, eta Euskadiko kontsumorako eta ereiteko patataren sektore-planaren ekintza-ildoen parte dira. Saiakuntza horien bidez, entitateak transferitu daitekeen ezagutza zientifikoa sortu nahi du, zeinak sektoreari ahalbidetuko dioen hainbat klima-egoerara aurreratzea eta aldez aurretik benetako baldintzetan ebaluatutako tresna teknologikoak erabiltzen hastea.
Landare-osasuna eta eredu igarleak
Saiakuntza-soroetara eginiko bisitan zehar, NEIKERek xehetasunak eman ditu laborantzaren mehatxu sanitario nagusiak konpontzera bideratutako ildoen inguruan. Horien artean nabarmentzen da patataren Y birusaren (PYB) transmisioaren azterketa, intsektuen bidez transmititu daitekeena eta ereitearen materiala kaltetu dezakeena. Transmisioa murrizteko, uxagarrien eta jatorri biologikoko produktuen eraginkortasuna ebaluatzen da.
Halaber, alfilerilloari edo alanbre formako zizareari aurre egiteko kontrol-estrategiak azaldu dira. Amaia Ortiz NEIKERen Landare Ekoizpeneko eta Babeseko Departamentuaren arduradunaren arabera, «zizare horren larbek zuloak egin ditzakete patatetan; hortaz, hainbat kontrol-estrategia alderatu ditugu eta horien eragina aztertu dugu, abiapuntutzat hartuta organismo horien jarraipena eta tuberkuluetan ikusitako kalteak».
Gaixotasun fungiko larrien, hala nola gorrinaren eta alternariaren, inpaktua murrizte aldera, zentroak landarearen behaketa zuzena konbinatzen du eredu meteorologiko iragarleak erabiltzearekin. Sistema horrek tratamenduen aplikazioa benetako arrisku-uneen aplikaziora doitzea ahalbidetzen du, eta, horrela, ekidin egiten dira beharrezkoak ez diren prebentziozko esku-hartzeak eta lurzatiaren babes zehatzagoa lortzen da.
Nutrizioa eta lehortzea
Osasunaz haratago, maneiu agronomikoak laborantzaren ziklo biologikoa sendotuko duten estrategiak behar ditu. Esparru horretan, Iturrietan eginiko frogek bioestimulatzaileen aplikazioa ebaluatzen dute, horiek landare-garapenean, errendimendu orokorrean eta lurzoruaren mikrobiotaren bilakaeran, zeina ezinbestekoa den lurraren emankortasuna epe luzera mantentzeko, duten eragina aztertzeko.
Aldi berean, patata garratzaren eta Edurne barietateetan erabilitako dosiak eta nitrogenoa aplikatzeko uneak alderatu dira, nutriente horren aprobetxamendua optimizatzeko eta inguruan horrek dituen galerak murrizteko.
Lanek laborantzaren azken fasea ere hartzen dute, landarea lehortzeko hainbat metodoren aztertu baitira. Ortizen arabera, «Hazitarako patataren ekoizpenean, landarea lehortzeak landare-hazkuntza une egokian geratzea eta uzta prestatzea ahalbidetzen du. Horrela, teknika bakoitzak tamainan eta tuberkuluaren azken egoera sanitarioan duen inpaktua ebalua daiteke».
Droneen erabileraren ebaluazio esperimentala
Jardunaldi teknikoaren bigarren zatia DRONSafe proiektuari eskaini zaio, non NEIKERek eta Arabako Nekazarien Elkarteakn (UAGA) parte hartzen duten, eta droneen hegaldiaren erakustaldi praktiko bat izan da.
Saiakuntza horiek esperimentalak izan dira, egungo araudiak ez baitu uzten droneak erabiltzen produktu fitosanitarioen aplikaziorako, eta ardatz dituzte tratatutako eremuetatik kanpoko produktuen sakabanatzea ebaluatzea, eraginkortasuna eta aplikazio mota horiei lotutako beste zenbait inplikazio.
Halako doitasun-teknologiak erabiltzeak segurtasuna hobetzen, tratamenduetan esposizioa murrizten eta nekazaritza eraginkorrago eta iraunkorrago baterantz aurrera egiten lagundu nahi du.
Aztertzen diren alderdien artean daude deriba –xede-eremutik kanpo lainoztatutako tanten nahi gabeko desplazamendua–, bai eta operadorearen eta ingurumenaren esposizioa, tratamenduaren faseetan zehar.
«Informazio hori funtsezkoa izango da aplikazio-sistema hori behin betiko baimentzeko etorkizunean«, azaltzen du Edurne Basterra UAGAko presidenteak. «Izan ere, metodologia bat garatzea ahalbidetuko du, pertsonengan eta ingurunearengan izan ditzakeen kontrako ondorioak ebaluatzeko, eta lagundu egingo du ezagutzen aplikazio mota horiek zein baldintzetan egin litezkeen».
DRONsafe proiektua Landareak Babesteko Enpresa Elkarteak koordinatzen du, eta honako hauek ere parte hartzen dute: Nekazaritzako Elikagaien Zentro Teknologiko Nazionalak, Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseilua Estatu Agentzia – Nekazaritza eta Elikadurako Ikerketa eta Teknologiako Institutu Nazionalak, Valentziako Nekazarien elkarteak, Arabako Nekazarien Elkarteak, Cuatro Rayas Bodega, Nekazaritzako Elikagaien kooperatiba-sozietateak eta Field Trials Services SLk. Gainera, honako hauen zerbitzu teknikoak daude azpikontratatuta: NEIKER, Sevillako Unibertsitatearen Ikerketa Fundazioa, eta Nekazaritza Ikerketen Valentziako Institutua.
Informazio gehiago eskuratzeko: https://observatorioagroalimentario.com/proyectos/GOS/dronsafe/
