- Etxebizitza eta Hiri Agendaren sailburuak wohnfonds_wien erakunde pribatuaren jardunaren berri izan du. Irabazi asmorik gabeko erakunde pribatu horrek interes orokorreko irizpideekin kudeatzen du lurzorua, eta 83 urtera arteko azalera-eskubideak esleitzen ditu, proiektuak kalitate arkitektonikoagatik, jasangarritasunagatik, bideragarritasun ekonomikoagatik eta errenta-mailaren arabera hautatuz
- Euskadi prestatzen ari den ereduak lurzoru publikoa 75 urtez lagatzea aurreikusten du, ekimen pribatuko etxebizitza babestua alokairuan sustatzeko, Administrazioak errenten, hartzaileen eta eraginkortasun energetikoaren gainean ezarritako baldintzekin
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendaren sailburu Denis Itxasok, Vienara egindako laneko bisitan, lurzoruaren kudeaketa itunduaren garrantzia nabarmendu du, etxebizitza eskuragarriaren eraikuntza bultzatzeko eta inbertsio pribatua mobilizatzeko palanka nagusietako bat baita, egonkortasuna eta eskuratzeko baldintzen iraunkortasuna bermatuta. Itxaso Silvia Hoffer wohnfonds_wien erakundeko arduradunarekin bildu da astearte honetan. Irabazi asmorik gabeko erakunde pribatu horrek interes orokorreko irizpideekin kudeatzen du lurzorua, eta lehiaketak antolatzen ditu sustatzaileei eta kooperatibei esleitzeko. Topaketak aukera eman dio eredu bat bertatik bertara ezagutzeko, non lurzorua aldez aurretik eskuratzen baita epe luzerako hirigintza-plangintza estrategiko baten arabera, eta, ondoren, azalera-eskubidean esleitzen da alokairura bideratutako etxebizitza garatzeko.
“Lurzoruaren kudeaketa guztiaren oinarria da”, laburbildu du sailburuak, eta bereziki garrantzitsutzat jo du Vienak prezioa bere lurrak esleitzeko irizpide nagusi gisa ez erabiltzea. “Ez dute eskaintzarik edo enkanterik egiten lurzorua enpresa, eraikitzaile edo kooperatibari esleitzeko, lurzoru horren truke diru gehien eskaintzen duenean. Kalitate arkitektonikoa, gizarte- eta ingurumen-jasangarritasuna eta proiektu ekonomikoa baloratzen dituzte”, azaldu du.
Ildo horretan, prozesuetan parte hartzen duten enpresek eta kooperatibek arkitektura- eta ingurumen-ezaugarriez gain, sustapenaren eredu ekonomikoa eta etxebizitzak eraiki ondoren aplikatzea aurreikusten diren errentak zehazten dituzten proiektuak aurkeztu behar dituzte. Helburua da lurzoruaren kostuak azkenean alokairu handietan eraginik ez izatea eta kudeaketa aldi osoan etxebizitzen eskuragarritasuna bermatzea. “Etxebizitza horiek eraikitzen direnean zer preziotan alokatuko dituzten jakin nahi dute, eta alokairuan gehiegizko eraginik ez izatea baloratzen dute, parkearen eskuragarritasuna bermatzeko”, adierazi du Itxasok.
Irabazi asmorik gabeko funts bat, diru-sarrerak lurzoru berrian berrinbertitzen dituena
Wohnfonds_wienek lurzoru finalista eskuratzean oinarritutako eredu bat kudeatzen du, hau da, aldez aurretik planifikatutako lursailak, epe luzerako hirigintza-estrategia baten arabera garatzeko. Lursail horiek 83 urtera irits daitezkeen azalera-eskubideen bidez esleitzen dira gero, eta, horien ondoren, lurzorua titulartasun publikora itzultzen da.
Sistemak aukera ematen du eraikuntza-enpresek eta kooperatibek etxebizitzak garatu eta kudeatzeko, lurzorua jabetzan erosi beharrik gabe. Gainera, funtsak irabazi asmorik gabe eta interes orokorreko irizpideekin funtzionatzen du, azalera-eskubideen bidez lortutako diru-sarrerak lur berriak eskuratzeko inbertituz. Horrela, etxebizitza eskuragarrirako lurzoruaren eskuragarritasuna pixkanaka handitzeko aukera ematen duen mekanismo bat sortzen du. “Funtsa irabazi-asmorik gabeko funts bat da, lurzoruen azalera-eskubideetan salduta autofinantzatzen da, eta, gero, berriro inbertitzen du lizitatzaileen dirua lurzoru berri bat erosita sartzen duenean. Eta horrela haziz doa”, azaldu du sailburuak.
Formula hori alokairuak ezarpen handia duen etxebizitza-politika baten barruan kokatzen da. Vienako Udala 220.000 etxebizitza ingururen jabea da, eta beste 200.000 udal-dirulaguntzekin eraiki dira eta kooperatibek kudeatzen dituzte. Guztira, hiriko bi milioi biztanle ingururen % 60 baino gehiago udal-etxebizitzetan edo diruz lagundutako etxebizitzetan bizi dira.
Itxasoren ustez, esku-hartze publikoaren dimentsio horrek eragin zuzena du merkatuan. Programa publikoei lotutako bizitegi-parkeak Vienako etxebizitza guztien heren bat hartzen du gutxi gorabehera, eta, horri esker, eskaintza eskuragarriak pisu handia du bizitegi-merkatuaren barruan. “Funts batek azalera eskubidean kudeatutako lurzoru bat du, gutxi gorabehera bizitegi parkearen % 33 hartzen duena. Hiri-estatu moduko bat da industriaren barruan, eta inbertsioaren eta esku-hartzearen maila horrek nabarmen eragiten du prezioak benetan orekatu eta moderatzea”, adierazi du.
Euskadik egokitu nahi duen lankidetza publiko-pribatuaren eredua
Vienan ezagututako esperientzia Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila Euskadirako lantzen ari den lankidetza publiko-pribatuaren ereduarekin lotuta dago. Proposamenak lurzoru publikoa 75 urtez lagatzea aurreikusten du, alokairura bideratutako ekimen pribatuko etxebizitza babestuak sustatzeko.
Eskema horretan, Administrazioak lurzoruaren titulartasuna mantenduko luke, eta sustapenek bete beharreko baldintzak ezarriko lituzke, bai errentei dagokienez, bai familia hartzaileei dagokienez, bai eraginkortasun energetikoko estandarrei dagokienez. Etxebizitzen eraikuntza eta kudeaketa finantzaketa pribatuaren bidez egingo litzateke, eta sustapen-gaitasuna handitzeko aukera emango luke, errentagarritasun moderatuen eta epe luzera irauteko konpromisoaren truke. “Ez litzateke etxebizitza publikoa izango, lurzoru publikoa duen ekimen pribatuko etxebizitza babestua baizik”, azaldu du Itxasok, eta horrelako formulek baliabide pribatuak etxebizitza eskuragarria sortzeko mobilizatzen lagun dezaketela defendatu du.
Lankidetza hori Eusko Jaurlaritzak sustatutako Etxebizitzaren aldeko Gizarte Funtsaren esparruan kokatu du sailburuak. Funts horrek alokairuko 10.000 etxebizitza eskuragarri sustatu nahi ditu bi legegintzalditan. Helburu hori lortzeko behar den inbertsioa 2.000 milioi euro ingurukoa da, 400 milioi inguruko ekarpen publikoarekin eta ekimen pribatutik datozen gainerako baliabideen mobilizazioarekin. Finantzaketa hori erakartzeko, Itxasok azpimarratu du funtsezko hiru elementu eskaini behar direla: “Lurzoru erabilgarria, arau egonkorrak eta alokairu-eskari ziurtatua”.
Birgaitzea eta neutraltasun klimatikoa
Wohnfonds_wienera egindako bisitak aukera eman dio sailburuari funtsari lotutako etxebizitza-parkearen birgaitze eta eraldaketa energetikoko politikak ezagutzeko. Eraikinak elektrifikatzea eta erregai fosiletan oinarritutako sistemak progresiboki ordeztea dira Vienako erakundearen jarduera-ildo nagusietako bat. Viena bere bizitegi-parkea eraldatzeko inbertsioak bultzatzen ari da, jabeentzako laguntzen bidez, eta horiek ere ekarpen propioak egin behar dituzte ekipo termikoak berritzeko eta ordezteko jarduketei ekiteko, energia berriztagarrietan oinarritutako sistema eraginkorragoekin.
“Birgaitzea bere politikaren zati oso garrantzitsua da”, nabarmendu du Itxasok, eta adierazi du funtsak kudeatzen dituen lurzoruei lotutako etxebizitzen artean karbonozko etxebizitza neutroen parke bat lortzeko helburua ezarri duela Vienak 2040rako. Bestetik, esleipen-ereduak berrikuntzarekin, aukera energetiko berriztagarriekin, digitalizazioarekin eta eraikuntzaren balio-kate osoaren jasangarritasunarekin lotutako irizpideak jasotzen ditu. Horrela, eraikinaren azken emaitza ez ezik, eraikuntza-garaian erabilitako prozesuen eta horniduren ingurumen-inpaktua ere kontuan hartzen da.
Viena, Europako erreferentzia etxebizitza publikoan
Wohnfonds_wienekin egindako bilera Itxaso aste honetan Vienara egiten ari den laneko bidaiaren barruan kokatu da, etxebizitza sustatzeko, finantzatzeko, kudeatzeko eta birgaitzeko hainbat esperientzia ezagutzeko. Viena etxebizitza publiko eta eskuragarriaren arloko Europako erreferentzia nagusietako bat da. 2025ean, hiriak 1.000 milioi euro inguru bideratu ditu etxebizitza publikoetara, bai 5.500 etxebizitza berri inguru eraikitzeko, bai daudenak mantendu eta hobetzeko.
Sailburuaren agenda osatzeko, bilerak egin dira etxebizitza publikoko arduradun eta adituekin, eta bisitak egin dira bizitegi-proiektuetara eta auzo berrietara, Euskadirentzat baliagarriak izan daitezkeen formulak aztertzeko hainbat arlotan, besteak beste, lurzoruaren mobilizazioan, finantzaketan, lankidetza publiko-pribatuan, epe luzeko kudeaketan eta birgaitze energetikoan.
Itxasok azpimarratu du Vienako esperientziaren garrantzia ez datzala testuinguru desberdin batean garatutako eredu bat automatikoki ekartzean, baizik eta euskal errealitatera egokitu daitezkeen tresnak identifikatzean. Ildo horretan, bereziki nabarmendu du epe luzerako hirigintza-plangintza, lurzoruaren kudeaketa itundua, enpresa eta kooperatibekiko lankidetza, proiektuen kalitate-eskakizuna eta errenta eskuragarriekiko konpromisoa uztartzea, lurzorua alokairuko etxebizitza babestuen eskaintza handitzeko tresna eraginkor bihurtzea ahalbidetzen duten elementuak baitira.
