- Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren Komunikazio Bulegoak sustatutako ekimena da, Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen Saileko Justizia sailburuordetzaren koordinazioarekin eta Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiaren laguntzarekin
- Programak justizia gazteei hurbiltzen die, haientzat garrantzia duten gaien bidez; besteak beste, sare sozialen erabilera, eskola-jazarpena, sexting-a eta substantzien kontsumoa.
Ehun bat ikastetxetako 4.000 ikasle baino gehiagok eta Epailetzako zein Fiskaltzako 21 profesionalek 2025-2026 ikasturte honetan “Justizian Heztea” programan parte hartu dute. Programa Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak sustatzen du, Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen Sailak koordinatzen du eta Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak (EAE JANak) babesten du. Ekimenaren helburua da justizia eta haren funtzionamendua Bigarren Hezkuntzako, Batxilergoko eta Lanbide Heziketako ikasleei hurbiltzea.
Ikasturtearen amaierarekin bat eginez, Bilboko Justizia Jauregiak Ikasbide ikastetxeko DBHko 4. mailako 24 ikasleren bisita izan du ostegun honetan. Programa honen azken saioa izan da ikasturte honetan. Ikasleak delitu arinen zenbait ahozko bistara joan dira, gehienak lapurretak eta iruzur txikiak, epaiketa batek nola funtzionatzen duen ezagutzeko. Ondoren, gazteak bildu dira María Jesús San José Justizia eta Giza Eskubideen sailburuarekin, Iñaki Subijana Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiaren presidentearekin eta Emilio Lamo de Espinosa magistratuarekin eta programaren koordinatzailearekin, Euskadin.
Ondorengo prentsaurrekoan, María Jesús San Josék “Justizian Heztea” programaren aldeko apustua egin duela adierazi du, programa 2019-2020 ikasturtean sustatu baitzuen sailburu gisa. Halako ekimenen garrantzia ere azpimarratu du, “justizia demokraziaren funtsezko zutabea da, eta gizarte osoak, baita gazteek ere, partekatzen dugun oinarrizko eskubidea da”. Horregatik, lehentasunezkotzat jo du herritar guztiek haren funtzionamendua ezagutzea; bereziki gazteek, etorkizuneko herritarrak izango baitira.
Zentzu horretan, sailburuak azpimarratu du beharrezkoa dela “gure gazteak formatzen ahalegintzea, espiritu kritikoa gara dezaten, beren eskubideak eta betebeharrak ezagut ditzaten eta balio demokratikoen defentsan konprometituta egon daitezen”.
Bestalde, Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko presidenteak gogorarazi du programa honek justizia hezkuntzan integratzea duela helburu, eta ikasleek ikus dezatela auzitegiek nola funtzionatzen duten epaiketa bat egiten denean, eta hori deskribatu du “publizitateak eta gardentasunak erabakitzeko botere demokratikoa gauzatzean duten garrantziaren froga onena” moduan.
Iñaki Subijanak gehitu du “Justizian Heztea” ekimena lagungarria dela gazteek “justiziaren balioak” gizarte demokratikoetan duen garrantzia ezagut dezaten eta hausnar dezaten epailetzak legearen aurrean berdintasun printzipioari edukia emateko egiten duen ekarpenari buruz.
Azkenik, Emilio Lamo de Espinosa magistratuak programa horren garrantzia azpimarratu du, epaileak ere nerabeengana hurbil daitezen, haien interesak zuzenean ezagut ditzaten eta erakuts diezaieten biktimak izan daitezkeen portaera eta abusu horiei aurre egin ahal dietela, baldin eta dituzten arriskuak ezagutzen badituzte. Azken batean, genero-indarkeria eta jazarpena bezalako gaitzen aurrean “suebaki izaten” irakastea, horiekin amaitzen lortzeko.
Justizia eskubide gisa
“Justizian Heztea” Euskadin hasi zen 2019-2020 ikasturtean, María Jesús San José Justizia sailburua zenean. Geroztik, programan Euskadiko 300 ikastetxe eta 15.000 ikasle inguruk parte hartu dute. Gainera, karrera judizialeko hogei profesional inguruk parte hartzen dute borondatez, euskaraz zein gaztelaniaz.
Ekimena hiru saiotan antolatzen da: lehenengoan, epaileak ikasleekin hitz egiten du; bigarrenean, ikasleak epaiketa (ahozko bista) batera doaz Bilbo, Barakaldo, Durango, Donostia eta Gasteizko Justizia jauregietan, eta, hirugarren saioan, epaiketa antzeztu bat egiten dute. Azken lege-erreformaren ondorioz, azken ekintza hori ezin izan da ikasturte honetan egin, baina datorren urtean berreskuratzea aurreikusten da.
Programaren helburua da ikasleek sistema judizialaren funtzionamenduari buruzko ezagutza praktikoa eskuratzea, eta ordena jurisdikzionalak —zibila, penala, administrazioarekiko auzietakoa eta soziala— ezagutzea, prozesu penal baten garapena eta alde bakoitzaren zeregina.
Era berean, gazteentzat garrantzitsuak diren gaiak jorratzen dira, hala nola eskola-jazarpena, sare sozialen erabilera eta pribatutasunarekiko errespetua. Ildo horretan, hainbat gai jorratzen dira; adibidez, irudi intimoen trukea, genero-indarkeria, drogen kontsumoa eta adingabeen erantzukizun penala.
“Justizian Heztea” Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiaren Komunikazio Bulegoak sustatutako ekimena da, Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen Saileko Justizia sailburuordetzaren koordinazioarekin eta Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiaren laguntzarekin.
